banner16

banner15

05.05.2021, 11:34 3095

HIDIRELLEZ VE ANNELER GÜNÜ

6 Mayıs Hıdırellez sabah ezanlarından bir saat önce.

Alacakaranlık.

Köpeklerin havlamaları horoz seslerine karışırken,rüzgarın gıyneştirdiği ağaçların hışırtıları içini ürpertiyor.

Gale çeşmesinin önü galebeşlik.

Abdest alan da var,su şişesini dolduran da,uyku semesi gelip ayılen diye yüzünü yuyan da…

Afyon’lu kızlar,delikanlılar,evliler, bekarlar,sevdalılar Kale Çeşmesi’nin yanındaki merdivenlere ilk adımı atıyorlar. 

Dile goley.226 metre heybetli Afyon Kalesi’nin tepesine 550 merdivenle çıkıcekler.

Tepeye varana kadar kaç tane dilek ağacı varsa hepsinin önünde durulur.İçinden dilekler tutulur.İster gettiysen çaputa,getimediysen pet su şişesinin etiketine üflenir dala bağlanır.

(Eski Türkler’de ağaç kutsaldır.Göktengri’ye senden bir parça olan çaputlarla dileklerini iletirken ağaç dalları aracı olur.)

Afyon Kalesi’nin tepesindeki Kız kulesine dileği evlenmek olan:

Ahdım! Ahdım! Evlencek vahdım!!!

Diye ününün yettiğince bağırır.

Dileği iş,bebek,ev,sınav olan sırayla kuleye girer ve göğe doğru bütün gücüyle bağırır:

Ahdım! Ahdım! İşe gircek vahdım!!!

Ahdım !Ahdım !Bebeğim olcek vahdım!!! 

Ahdım! Ahdım !Sınavı gazencek vahdım!!!

Ahdım !Ahdım! Ev alcek vahdım!!!

Çavuşbaşın,Kale Mahallesinin kulaklarını sabah ezenlerinde kaleden gelen dilek sesleri çiniletir.

       5 Mayıs akşamı kilerin kapısı,erzakların ağızları,cüzdanlar açık bırakılır ki eve Hıdırellez bereketi dolsun.

Gül ağacının dibine içinden dualar ederek çizilen ev,araba,sağlık,gelinlik,

damatlık,bebek ve tabiki para resimleri olan kağıtlar gömülür.Yakıp goyan da var,gül dalına asan da.Aman neyniyem yeter ki Hızır Dede dileğimizi tezden gabul etsin.

Geçen senelerde evlencek vahdım diye ünniyenin dileği olmuş.Afyon adetlerinden gelin kız hıdırellezi etmeye iki dünürlerin yakın akrabalarıyla birlikte pikniğe götürülmüştür.

Piknikte ağzıaçıklar,bükmeler,çerezler yenilir,içilir,oynanır.Gelin gız damat guytu köşelerde konuşur.

Damatın annesi gız evinden gelenlere terlik geydirir.Kızın annesi oğlan evinden gelenlerin başına yazma örter.Gelin kız gayınnanın altına minder gor,sırtına kök yastık dayar.Gız annesi damadına gömlek,çorap verir.Gayınna gelin gıza inne oyalı yazma,çorap gücü yetiyo,özenci varısa etek bluz hediye eder. 

          Köylerde Hıdırellez ve Kasım olarak yıl ikiye bölünür.Tarlaya,bahçeye,yaylaya,

hıdırellezde gidilir,kasıma kadar durulur.İş bitmeden köye dönülmez.

Çoban durmaya hıdırellezden kasıma kadar anlaşılır.Kasım sonu toplu parayla köye dönülür.

          Afyon’da heryıl Hıdırellez’de uçurtma şenliği yapılır.Gökyüzünde rengarenk uçurtmalar süzülür.Hava güzelse yağmur yaş yoksa demek doğru olur.Hıdırellez soğuklarımız da meşhurdur.Çiçeklenmiş meyve ağaçlarının üstüne çok karlar yağmıştır Afyon’da.

Hıdırellezde gün güneşliyse anneler kekini,bükmesini,böreğini yapar.Çerezini doldurur.Çaydanlığını,bardağını güccük tüpünü,kilimini hazırlar.Komşularla topleşir ya Afyon Kalesi’nin eteklerine yada Hıdırlığa veya yeni yapılan Akarçay,Fuar gibi piknik yerlerine giderler.Hava kararana kadar güler,eğlenirler.

En güzeli hıdırellezde Kale’nin bademlik mevkisinde taze ev ekmeğine acılı çemen sürülmüş dilimi ıscak çayla ofuluya puflaya yeyip,tepedeki gayalıkların oradaki düzlükte yakan top oynamaktır.Topu aşşağı kaçıran getiri.Annelerin,büyük abaların sırayla ip atlamalarını izlemek ne büyük keyifti.İpi dört kişi çapraz yapıp atlamaları unutulmazdır.

Hıdırellezde eve yapılan alışverişin bereketi arttıracağına inanılır.

          10 Mayıs haftası Anneler Günü Afyon’da adet şeklinde kutlanır.

Gelin kızla,damat adayı sırayla gayınnalarına ellerinde hediyeleriyle ziyaret eder,el öperler.Yeni gelinler iki anneyede hediye alır, iki dünürleri evine yemeğe davet ederler.

        Afyon annelerinin ağzı dualıdır.

        Gönüllerini hoş ettiysen eğer hayır dualarını alırsın:

Akgünler göresice

Dümeğin dağılmasın

Gınalı eller dut işallah

Günün ak ömrün uzun olsun

Önünden sonun gür gelsin

Sakalın yere değsin

Emeğin yağlı olsun

Al duvaklar ört

Sula selle gibi akta ge…

Ya ha duttuğun altın ossun emi…

        Anaların cinine gittiysen eğer ilencini alırsın.

Nüzüller ensin emi…

Fagılıyasıca

Ciğerinden yanasıca

Aleme mat ol işallahhh!!

Gevur mezerine git

Hortlıyasıca

Gavak gibi göç işallah

Hışım enmiyesice

La ha evlat yerin gedik galsın emi…

Mezerine köpek bağlansın

Yimeden öl emi…

Ocağın kör galsın,ölüne su bulunmasın.

Evladından çeşit gör.

Ildırımlar depene düşsün.

La ha emi gözün önüne düşsün de duvar dutda gez.

        Afyon’un annelerinin kütelediği terlik uğunduragor.

Anneler günü annesi sağ olana kutlu,mutlu gün,olmayana yürek sızılı acı gündür.

Afyon şehitlikleri “Analar gününde sen gelemedin,ben geldim oğlum”diye ağıt yakan,yiğit evladının mezar taşını okşayıp gözyaşlarıyla toprağını sulayan acılı annelerin mekanı olur.

Anneler gününü hatırlamak,onu mutlu edecek hediyeler almak,ömrünü evlatlarına adayan annelere senede bir gün özel,candan öte can olduklarını hissettirmek için önemlidir.

 Anneler hastalandığında bakmak, yaşlandığında el üstünde tutup onu yalnız bırakmamak evlatlık vazifemiz iki cihanda sınavımızdır.

Annemiz elden düştüyse el,ayakları yörümeyosa ayak,az gören gözüne göz,işitmeyosa kulak olabiliyosak hayırlı evladız.Anneler torun bakıcısı değil sevicisi evin baş köşesinin sahibidir.

Analar karnına üçüz bebe sığdırmış,dokuz ay daşımış da üç evlat anasını hayatına sığdıramamış diyen eskiler hayat dersi verirler.

Anaya en büyük anneler günü hediyesi, evladını ömrü olduğunca görüp,sarılıp,koklayabilmektir.

Bütün annelerin Allah vöcudunu vesin,

Dünya durdukça dursunlar….   

Yorumlar (2)
AYŞE SEVGİ 1 ay önce
Fatma Hanım yazınız tam Afyon hıdırellezini anlatmış.Fazlası var eksiği yok.Küçükken köyde hıdırellezde tarlalara bigiderdik hasattan sonra gelirdik kalemine sağlık
Ramazan 1 ay önce
HIDIRELLEZDE KALEYE ÇIKARDIK.SENE 1981.OTURACAK YER BULUNMAZDI ÇAMLIKTA.KOMŞULUK VARDI.ŞEHİT ANALARINA AĞLATTIN BE GIZIM.ALLAH KİMSEYE EVLAT ACISI GÖSTERMESİN.SENİNDE ANNELER GÜNÜN KUTLU OLSUN.ELİNE SAĞLIK
17°
hafif yağmur
Namaz Vakti 12 Haziran 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30