banner16

banner15

24.12.2020, 08:57 1158

AFYON AİLE YILI

Afyon valiliği 2021 senesini “Afyon Aile Yılı” olarak ilan etti. 

2020’nin “Afyon Sevgi Yılı” olması, covid 19 virüsü, afetler ve ecelin bizden kopardığı aile bireylerimizin, akrabalarımızın, sevdiklerimizin değerini anlamamız açısından çok isabetli bir karardı. 2021 Afyon Aile Yılı    acıların, sevinçlerin ve her geçen gün daha da zorlaşan hayatın, aile bireylerinin birbirine kenetlenmesini sağlamasından dolayı çok  önemlidir.  

Afyon’da yaşayanların kültürleri Orta Asya’dan gelen 24 Oğuz boyunun gelenek ve göreneklerinin yerleşik hayata uygulanarak birebir devam ettirilmesi şeklindedir. 

Özellikle aile hayatı ve kuralları Orta Asya Türk kültürüyle aynıdır. 

Selçuklu ve Osmanlı Devleti zamanında Afyon’a yerleşen farklı milletlerin dillerinden, yaşamlarından karşılıklı etkileşim olmuştur. 

Afyon Merkez nüfusu sosyolojik ve kültürel olarak;

Afyon’un Yerlileri

Köyden şehire yerleşen halk arasında Goca Afyon’lular denilenler

Yörükler, Türkmenler

Göçmenler

İş, evlilik nedeniyle gelen eller yani yabancılar olarak ayrılır.  

Aile hayatları dilleri, adet, 

gelenek ve görenekleri kendi atalarından etkilenmiştir. Afyon evlerinde tıpkı bir zamanların kıl çadırlarında olduğu gibi büyükler, oğullar, gelinler, kızlar ve torunlar birarada yaşayarak büyük bir aileyi oluştururlar. Aile apartmanları bu birlik beraberliğin yeni devire ayak uyduruşudur. 

Afyon’un yerlileri sülalenin lakabıyla bilinir. Misal Edikciler Sülalesi. Edikcilerin Essan. Edikcilerin Essan’ın oğlu Amet. 

Edikcilerin Nori’nin gızı Minire. Edikcilerin Amed’in oğlu İbrehem’in oğlan Alessan. Merkezde kişilerin kendi lakabı genellikle yoktur. Sülalenin adıyla anılırlar. 

Aile bireylerinin kendi içindeki isimleri aynı evde yaşamaya, iş bölümüne, büyük küçük saygısı ve sevgisine göre belirlenir. 

Afyon’un yerlisi bir ailenin en büyükten küçüğe doğru üç kuşak sıfatları:

Büyük dede, büyük nine. 

Bubanne, ananne, dedeler. 

Gayınna, gaynata, dünür anne, dünür baba. 

Goca emmi eşi büyük anne, Emmi eşi küçük anne,  amcalara ve hanımlarına böyle denir. 

Kardeşler en büyük erkeğe ağa diye hitap eder. Ortanca erkek kardeşe abe der. Gelinlere daha çok ilkse goca veya böyük gelin, sonrakilere gelinaba, güccük gelin denir. 

Ailenin çocukları anne tarafına ister birinci derece ister uzak olsun erkeklere dayı eşine yenge, hanımlara teyze eşine enişte diye hitap eder. Baba tarafına da aynı şekilde uzak veya yakın amca yenge, hala enişte der. 

Evliler eşlerinin kardeşlerine gayın, gayın oğlan, baldız, bacanak derken birbirleri arasında kardeş hanımları elti herifin kız kardeşleri görümce olurlar. 

Kardeş çocukları birbirine bu benim kuzenim demez. Emmoğlu, emmigızı, dayıoğlu, dayıgızı, 

Dezeoğlu, dezegızı diye hitap eder. 

Aile bağları özellikle Afyon’un yerlileri arasında olmak üzere bütün merkez veya köylerinde yaşayan tüm şehir halkında güçlüdür. 

Afyon’da yaşayan Türkmen ve benim gibi yörüklerde sülaleler lakabıyla bilinirler. 

Mesela Kelikliler Sülalesi. Sülaledeki kişilerin kendi lakapları vardır. Misal Keliklilerden Hıkıdık Irza, Keliklerin Cicili Ellez’in gızı Gıyneşik Hatca, Keliklilerin Lavırdak Marem’in oğlu Gavlak Ercep…

Merkezdeki yerlilerden farklılık gösteren bazı aile içi sıfatlar:

Dedelerin eşlerine nene veya ebe. 

Halaya bibi

Kızkardeşe bacı

Erkek kardeşe aga

Emmi eşlerine aba

Afyon’da aile birliği ve beraberliğinin güçlenmesi için akraba günleri, ramazan davetleri, hatırsoralar, gözaydınlar, 

asker şenlikleri, düğünler, cenazeler, mevlütler, bayram gezmeleri, hasta ziyaretleri aksatılmadan öndüç esasıyla hediyeleşerek nesilden nesile aktarılması sağlanır. 

Ataya, anaya, babaya yaşlılığında hastalığında bakmak, muhannete muhtaç eylememek her evladın görevi, aile olmanın en önemli şartıdır. Ölüm döşeğinde son nefesi verebilmek için dahi ailenin helalliğine ihtiyaç vardır. Ailenin her bireyinin kıymeti yaşarken gösterilmelidir. 

Allah hepimizi gönül gurbetinde ailemize hasret bırakmasın. 

Not:Yazımdaki sülale ve lakaplar gerçek değildir sadece örnek vermek amacıyla yazılmıştır. 

Yorumlar (5)
Yunus Özen 10 ay önce
Kaleminize sağlık.
Selin 10 ay önce
Çok anlamlı ve güzel bir yazı her hafta yazılarınızı bekliyoruz
Yekta 10 ay önce
Yureginize,kaleminize sağlık
Yekta 10 ay önce
Yureginize,kaleminize sağlık
Didem duş 10 ay önce
Muhteşem
26°
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 25 Eylül 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Altay 7 15
2. Beşiktaş 7 14
3. Trabzonspor 6 14
4. Hatayspor 6 13
5. Fenerbahçe 6 13
6. Konyaspor 6 12
7. Alanyaspor 6 12
8. Karagümrük 6 11
9. Kayserispor 6 10
10. Gaziantep FK 6 8
11. Galatasaray 6 8
12. Sivasspor 6 6
13. Adana Demirspor 6 6
14. Malatyaspor 6 6
15. Göztepe 6 5
16. Kasımpaşa 6 5
17. Antalyaspor 6 5
18. Başakşehir 6 3
19. Giresunspor 6 1
20. Rizespor 6 1
Takımlar O P
1. Ümraniye 6 16
2. Ankaragücü 6 12
3. Eyüpspor 6 12
4. Erzurumspor 6 12
5. Tuzlaspor 6 11
6. Kocaelispor 6 10
7. Bandırmaspor 6 9
8. Manisa FK 6 9
9. Boluspor 5 7
10. Samsunspor 5 7
11. Altınordu 6 7
12. Menemenspor 6 7
13. Adanaspor 6 6
14. Balıkesirspor 5 6
15. Denizlispor 6 6
16. Bursaspor 6 5
17. Gençlerbirliği 6 5
18. İstanbulspor 5 4
19. Ankara Keçiörengücü 6 4
Takımlar O P
1. Chelsea 5 13
2. Liverpool 5 13
3. M. United 5 13
4. Brighton 5 12
5. Man City 5 10
6. Everton 5 10
7. Tottenham 5 9
8. West Ham 5 8
9. Brentford 5 8
10. Aston Villa 5 7
11. Watford 5 6
12. Leicester City 5 6
13. Arsenal 5 6
14. Crystal Palace 5 5
15. Southampton 5 4
16. Wolverhampton 5 3
17. Leeds United 5 3
18. Newcastle 5 2
19. Burnley 5 1
20. Norwich City 5 0
Takımlar O P
1. Real Madrid 6 16
2. Atletico Madrid 6 14
3. Real Sociedad 6 13
4. Sevilla 5 11
5. Valencia 6 10
6. Rayo Vallecano 6 10
7. Barcelona 5 9
8. Real Betis 6 9
9. Athletic Bilbao 6 9
10. Osasuna 6 8
11. Mallorca 6 8
12. Villarreal 5 7
13. Espanyol 6 6
14. Cádiz 6 6
15. Elche 6 6
16. Levante 6 4
17. Celta de Vigo 6 4
18. Granada 6 3
19. Getafe 6 0
20. Deportivo Alaves 5 0