Afyonkarahisar’ın Bolvadin ilçesi sınırlarında yer alan Polybotos, Roma ve Bizans dönemlerinde bölgenin en önemli merkezlerinden biri olarak biliniyor. Antik kaynaklarda Polybotum adıyla da geçen şehir, Frigya coğrafyasında bolluk, su kaynakları ve ticaret yollarıyla öne çıkan bir yerleşim olarak tarif ediliyor.
Yolun Altındaki Şehir: Polybotos
Bugün ise Bolvadin–Çobanlar yolu, bu antik kentin tam üzerinden geçiyor. Google Earth görüntülerinde yolun sağında ve solunda, yer altına gömülü şehir dokusunun izleri açıkça seçilebiliyor. Ancak günlük yaşamda buradan geçen binlerce kişi, birkaç metre altında yatan binlerce yıllık tarihi fark etmeden yoluna devam ediyor.
Antik Kaynaklarda Bölgenin Kilit Noktası
Afyon Kocatepe Üniversitesi’nden Prof. Dr. Cantürk Kayahan’ın Afyon Postası için kaleme aldığı "POLYBOTOS’DAN BOLVADİN’E" başlıklı köşe yazısında, Polybotos’un tarihsel önemine dikkat çekiliyor. Klaudios Ptolemaios, Hierokles ve Anna Komnena gibi önemli isimlerin eserlerinde Polybotos, bölgenin başlıca şehirlerinden biri olarak anılıyor. 1107 ve 1116’daki Bolvadin Muharebeleri ise kentin Türk-İslam tarihi açısından da stratejik bir merkez haline gelmesini sağlıyor.
Ünlü arkeolog ve tarihî coğrafyacı Sir William Mitchell Ramsay de Polybotos’u, askeri ve idari bir kavşak noktası olarak tanımlıyor ve bu kentin bugünkü Bolvadin ile aynı yer olduğunu bilimsel olarak ortaya koyan en önemli isimlerden biri olarak kabul ediliyor.
Taşları Camilerde, Kendisi Toprağın Altında
Yazıda dikkat çeken bir diğer unsur ise Polybotos’un kaderi. Geçmiş yüzyıllarda antik kentten alınan mermer ve taşların; Bolvadin Çarşı Camii, Kırkgöz Köprüsü, Bucak Mescidi ve Hamidiye Camii gibi yapılarda kullanıldığı belirtiliyor. Antik şehir adeta parça parça günümüze taşınırken, kendisi toprağın altında unutulmuş durumda.
“Amfi Tiyatrosu, Agora ve Evler Gün Yüzüne Çıkmayı Bekliyor”
Kayahan’ın aktardığı bilgilere göre, Polybotos’ta bir amfi tiyatro, agora (çarşı), konut alanları ve geniş bir yerleşim dokusu bulunuyor. Japonya Rikkyo Üniversitesi’nden Prof. Dr. Satoshi Urano’nun da belirttiği gibi, bu alan Efes veya Sardes benzeri bir arkeolojik ve kültürel turizm merkezine dönüşme potansiyeline sahip.
(Bu görsel yapay zeka tarafından hazırlanmıştır)
Kültürel Körlük mü, Kaçırılan Fırsat mı?
Köşe yazısında asıl vurgu, “binlerce yıllık bir Roma kentinin üzerinden yol geçirip gitmenin” yarattığı kültürel körlüğe yapılıyor. Polybotos’un ortaya çıkarılmasıyla yalnızca Bolvadin’in değil, Afyonkarahisar’ın da tarih ve turizm açısından büyük bir kazanım elde edebileceği ifade ediliyor.
“Gelin Bu Şehri Yeniden Gün Yüzüne Çıkaralım”
Prof. Dr. Cantürk Kayahan, yazısını yöneticilere ve siyasilere çağrıyla tamamlıyor:
Polybotos’un kültürel bir turizm alanı olarak değerlendirilmesi, tematik çalıştaylar ve bilimsel kazılarla desteklenmesi halinde, sadece bu antik kenti görmek için bile bölgeye gelecek ziyaretçilerin hayal olmadığını vurguluyor.
Bugün herkesin üzerinden geçip gittiği Polybotos, belki de Afyonkarahisar’ın en büyük “fark edilmemiş” tarih hazinesi olarak toprağın altında beklemeye devam ediyor.
Cantürk Kayahan’ın köşe yazısının tamamını okumak için aşağıdaki bağlantıyı kullanabilirsiniz…
