Karadeniz’in önemli şehirlerinden Ordu’nun tarihi, günümüzdeki şehir merkezinden çok daha eskiye uzanıyor.
Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün tarihçe bilgilerine göre, il merkezindeki bilinen ilk yerleşim yeri Bozukkale olarak da bilinen Kotyora oldu. Ordu-Samsun karayolu üzerinde, şehir merkezine yaklaşık 2 kilometre mesafede bulunan Bozukkale, bugün arkeolojik sit alanı olarak korunuyor.
Ordu’nun antik dönemdeki adı Kotyora’ydı
Kotyora, antik dönemde bölgede bulunan bir yerleşim merkeziydi. Resmî tarihçeye göre Miletosluların Karadeniz’de kurduğu ticaret kolonilerinden biri olan Kotyora, Sinop tarafından tesis edildi.
Ünlü tarihçi ve asker Ksenophon da MÖ 400’lerin başlarında Karadeniz seferi sırasında ordusuyla Kotyora’ya geldi. Ksenophon’un eserinde de Kotyora’dan söz ediliyor.
Ancak Kotyora’nın ömrü uzun olmadı. Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün tarihçesinde, Pontus Kralı I. Farnakes döneminde Kotyora’nın boşaltıldığı ve burada yaşayan insanların Giresun taraflarına nakledildiği belirtiliyor. Bu dönemden sonra kaynaklarda Kotyora adına rastlanmadığı aktarılıyor.
Bugünkü Ordu şehri Kotyora ile aynı yerleşim değil
Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor.
Resmî kaynaklara göre bugünkü Ordu şehri, antik Kotyora’nın devamı olarak kesintisiz şekilde gelişen bir şehir değil. Kotyora’nın ortadan kalkmasından yüzyıllar sonra bölge Türklerin hâkimiyetine girdi ve yeni yerleşim merkezleri oluştu.
Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün tarihçesinde, Türklerin bölgeye yerleşmesinden sonra bugünkü Ordu ve çevresinin farklı idarî birimlerle anıldığı, zaman içerisinde merkezinin Eskipazar’dan Bucak bölgesine kaydığı ve “Ordu” adının kullanılmaya başlandığı aktarılıyor.
Peki “Ordu” adı nereden geliyor?
İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün ayrıntılı tarihçesinde, Ordu adının Türklerin bölgeye gelişinden itibaren kullanılmaya başlandığı belirtiliyor.
Aynı kaynakta, Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig eserinde “ordu” kelimesinin şehir, saray ve başşehir gibi anlamlarda kullanıldığı; Kaşgarlı Mahmud’un Divanü Lügati’t-Türk eserinde ise yerleşmek, hakanın yurdu ve ordulanmak gibi anlamlara geldiği aktarılıyor.
Fatih Sultan Mehmet dönemine ait 1455 tarihli tahrir kayıtlarında ise bölgenin resmî adı “Vilayet-i Canik Bayramlu me'a İskefsir ve Milas” olarak geçiyor. Aynı kaynaklarda “Ordu” adı da idarî birimlerden biri olarak yer alıyor.
Ordu ne zaman il oldu?
Ordu, Osmanlı döneminde Trabzon vilayetine bağlı bir kaza durumundaydı. 1920 yılında müstakil sancak haline getirildi ve 4 Nisan 1921 tarihli kanunla müstakil liva statüsüne kavuştu. 1923 yılında ise il oldu.
Bugün Ordu’nun antik geçmişine ışık tutan en önemli noktalardan biri ise Bozukkale’deki Kotyora kalıntıları.
Kısacası, Kotyora bugünkü Ordu şehir merkezinin bulunduğu bölgede yer alan antik yerleşimin adıydı. Bugünkü Ordu şehri ise sonraki yüzyıllarda gelişen yerleşim sürecinin sonucunda ortaya çıktı.
