Kolesterol, vücudun hücre yapısı ve hormon üretimi için ihtiyaç duyduğu yağ benzeri bir madde. Ancak kandaki bazı kolesterol türlerinin yüksek olması, damar sağlığını olumsuz etkileyebiliyor.
Özellikle LDL olarak bilinen kolesterolün yüksekliği, damarlarda plak birikimine katkıda bulunarak kalp krizi ve inme riskini artırabiliyor.
Yüksek kolesterol belirti verir mi?
Yüksek kolesterol genellikle belirgin bir belirtiye neden olmuyor. Bu nedenle kişinin kendisini sağlıklı hissetmesi, kolesterol değerlerinin normal olduğu anlamına gelmiyor.
Kolesterol seviyeleri, lipid profili adı verilen kan testiyle ölçülüyor. Testte toplam kolesterol, LDL, HDL ve trigliserit değerleri değerlendiriliyor.
Çok yüksek kolesterol düzeyleri bulunan bazı kişilerde ciltte veya tendonlarda yağ birikimleri görülebiliyor. Ancak bunlar herkeste ortaya çıkmıyor.
Kolesterol kaç olmalı?
Kolesterol değerlendirmesinde tek bir değer herkese uygun kabul edilmiyor.
LDL kolesterol için hedef düzey; kişinin yaşı, mevcut hastalıkları, kalp-damar hastalığı geçmişi ve diğer risk faktörlerine göre değişebiliyor.
HDL kolesterol ise kolesterolün karaciğere taşınmasında görev alıyor. Bununla birlikte yalnızca HDL değerinin yüksek olması, kalp-damar hastalıklarına karşı kesin koruma anlamına gelmiyor.
Kolesterol neden yükselir?
Kolesterol yüksekliğine birden fazla etken yol açabiliyor.
Doymuş ve trans yağlardan zengin beslenme, hareketsizlik, genetik yatkınlık ve bazı sağlık sorunları kolesterol değerlerini etkileyebiliyor.
Özellikle ailesel hiperkolesterolemi adı verilen kalıtsal durum, genç yaşlardan itibaren çok yüksek LDL seviyelerine neden olabiliyor.
Kolesterolü düşürmek için neler yapılabilir?
Kolesterol kontrolünde yaşam tarzı değişiklikleri önemli yer tutuyor.
Sebze, meyve, tam tahıl ve lif içeriği yüksek besinlerin tüketilmesi; doymuş yağların azaltılması, düzenli fiziksel aktivite ve sigaradan uzak durulması kalp-damar sağlığını destekliyor.
Bazı kişilerde ise yaşam tarzı değişikliklerine ek olarak doktor tarafından ilaç tedavisi önerilebiliyor.
Kolesterol ölçümü ne zaman yapılmalı?
Kolesterol ölçümünün sıklığı kişinin yaşına, aile öyküsüne ve kalp-damar hastalığı riskine göre belirleniyor.
Özellikle ailesinde erken yaşta kalp hastalığı veya yüksek kolesterol öyküsü bulunan kişilerin sağlık uzmanına başvurarak uygun tarama planını öğrenmesi öneriliyor.
Yüksek kolesterolün çoğu zaman belirti vermemesi nedeniyle, risk durumuna uygun kan testleri ve hekim değerlendirmesi önem taşıyor.
