Anadolu topraklarına ulaşmayı hedefleyen Orta Asya'dan gelen kavimler tarih boyunca Ağrı'yı bir çeşit geçiş noktası olarak kullanmışlardır. Bu bölgenin kültürel mirasını zenginleştiren pek çok medeniyeti ağırlayan Ağrı, bu gelen kavimlerin egemenliklerinin kısa süreli olmasından ötürü, medeniyetlerin ayrı ayrı çok köklü bir uygarlık oluşturmasına imkan vermeyecek bir yapıya sahip olmuştur.
Tarihte kimler Ağrı’da yaşadı?
Bu bölge, tarih boyunca Hititler, Hurriler ve daha pek çok kavime ev sahipliği yapmıştır. M.Ö.1340-M.Ö.1200 döneminde sona eren Hitit hakimiyeti sonrası, Hurriler bu topraklarda hakimiyet kurmuşlar ancak Ağrı'yı krallık merkezleri olan Urfa'dan oldukça uzakta buldukları için bu toprakları uzun süre kontrol altında tutamamışlardır. Bölgede kurulan en köklü uygarlıklardan biri ise Urartular olarak kaydedilmiştir.
Urartu Krallığı, Van Gölü'nün kuzey ve kuzeydoğusuna yönelik seferlerini Kral İspuini ve Kral Menua dönemlerinde gerçekleştirmiştir. Bu bölgedeki ülkeler üzerine yaptıkları seferlerin planlamasında ise bu yönler üzerinde yer alan kalelerin inşası ve kullanılması gündeme almışlardır.
Urartular ve Ağrı…
Urartuların bu bölgedeki varlığının en somut kanıtlarından biri, Ağrı Dağı'nın yamaçlarında, Karakoyunlu ve Taşburun köylerinin arasında bulunan bir yazıt oluşturur. Medler ve Persler de, Büyük İskender'in Anadolu topraklarını ele geçirmesine kadar bölgede hakim olarak yaşamışlar ve bu süre zarfında da Ağrı ve çevresini topraklarına dahil etmişlerdir.
Moğol Hakanı Timur’ın Ağrı’yı ele geçirmesi olayı…
Doğu Anadolu'ya yerleşen ilk Türk topluluğunun öncülüğünü ise, M.Ö.680 yılında bölgeye gelen Sakalar yapmıştır. İslam orduları tarafından fethedilen ve Abbasilerin kontrolüne geçen Ağrı, 1071 Malazgirt Savaşı sonrası Türk boylarının da uğrak noktası olmuştur. Bölge, 1393 yılında Moğol hakanı Aksak Timur tarafından ele geçirilmiştir.
Ağrı ismi nereden geliyor? Ermeniler Ağrı’ya hangi ismi vermişti?
1405-1468 tarihleri arasında Karakoyunlular tarafından ele geçirilen Ağrı, Çaldıran Savaşı sonrası Osmanlı topraklarına dahil olmuştur. Ermeni hakimiyetindeyken Karakilise adını alan Ağrı, Cumhuriyet döneminde Kazım Karabekir Paşa tarafından Karaköse olarak adlandırılmıştır. Batılılarını Ararat olarak tanımladıkları Ağrı, 1927 yılında il merkezi olmuştur. Türkiye'nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı'ndan adını alan bu il, eşsiz bir tarih ve doğa mirasına sahiptir.
