İYİ Parti Afyonkarahisar Milletvekili Hakan Şeref Olgun, Afyonkarahisar'daki şeker pancarı üreticilerinin yaşadığı ekonomik sıkıntılara ve Doğuş Afyon Şeker Fabrikası'nın uygulamalarına ilişkin iddialarını Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne taşıdı.
Sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada pancar üreticilerinin zor durumda olduğunu belirten Olgun, açıklanan fiyatla çiftçinin eline geçen gerçek tutar arasında ciddi fark bulunduğunu savundu. Olgun, küspe teslimatından söküm makinelerine, gübre ve tohum satışlarından prim ödemelerine kadar birçok konuda üreticilerin mağdur edildiğini öne sürdü.
“3.720 TL'lik fiyat kâğıt üzerinde kaldı”
Pancar üreticilerinin en büyük sorunlarından birinin fiyat olduğunu vurgulayan Olgun, kota tamamlama priminin kaldırılmasıyla çiftçinin gelirinde önemli kayıp yaşandığını belirtti.
Açıklanan 3.720 TL'lik fiyatın yüzde 16 baz polar oranı üzerinden hesaplandığını ifade eden Olgun, kota tamamlama priminin kaldırılmasının ardından yüzde 16 polarlı pancarın ton bedelinin 3.577 TL'ye gerilediğini kaydetti.
Bu tutarın 16'ya bölünmesiyle bir polar bedelinin yaklaşık 223 TL olduğunu belirten Olgun, Doğuş Afyon Şeker Fabrikası'nın ekim sahalarında ortalama polar oranının yüzde 13 seviyesinde gerçekleştiğini aktardı.
Olgun, bu hesaplamaya göre çiftçinin eline geçen fiili pancar bedelinin ton başına yaklaşık 2.900 TL'ye düştüğünü öne sürdü.
“Ton başına 820 TL fark oluşuyor”
Açıklanan fiyatla üreticinin eline geçen tutar arasında ton başına yaklaşık 820 TL fark bulunduğunu ifade eden Olgun, bu farkın yüzde 22'yi aştığını belirtti.
Üreticinin aldığı bedelin üretim maliyetlerinin altında kaldığını savunan Olgun, mevcut fiyatlandırmanın Afyonkarahisar'da şeker pancarı üretiminin geleceğini ciddi biçimde tehlikeye attığını dile getirdi.
“Küspe teslim edilmiyor, söküm makineleri gecikiyor”
Olgun, fiyat sorununun yanı sıra üreticilerin sözleşmeden kaynaklanan haklarını da alamadıklarını ileri sürdü.
Doğuş Afyon Şeker Fabrikası ile sözleşmeli üretim yapan çiftçilere küspe teslim edilmediğini belirten Olgun, pancar söküm işlemlerinin de fabrika tarafından üstlenildiğini hatırlattı.
Ancak bazı bölgelere söküm makinelerinin geç gönderildiğini, bazı bölgelere ise sözleşmede bulunmasına rağmen hiç gönderilmediğini iddia etti.
Söküm işlemlerindeki gecikmeler nedeniyle tarladaki pancarın çürüdüğünü ve yüksek oranlarda fire kesintisi uygulandığını öne süren Olgun, çiftçilerin bir sonraki sezon ekecekleri ürünleri de zamanında ekemediklerini belirtti.
“Tohum ve gübre piyasanın üzerinde fiyatlarla satılıyor”
Üreticilerin tohum ve gübre temininde de sorun yaşadığını savunan Olgun, bu ürünlerin fabrikadan alınmasının zorunlu tutulduğunu ifade etti.
Çiftçilerin piyasadan temin ettikleri tohumları ekmelerine izin verilmediğini ileri süren Olgun, fabrika tarafından sağlanan tohumların piyasa fiyatının üzerinde satıldığını belirtti.
Olgun, bu uygulamanın sözleşme serbestisi ve rekabet hukuku açısından değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
“Prim ödemeleri gecikiyor”
Diğer şeker fabrikalarının erken söküm ve pancar primi ödemelerini zamanında gerçekleştirdiğini belirten Olgun, Doğuş Afyon Şeker Fabrikası'nın ise bu ödemelerde geciktiğini öne sürdü.
Düşük alım fiyatlarıyla birlikte geciken ödemelerin üreticilerin ekonomik sıkıntılarını daha da artırdığını ifade etti.
Bakan Yumaklı'ya 8 soru yöneltti
Olgun, sosyal medya paylaşımında gündeme getirdiği sorunları 3 Kasım 2026 tarihli, 7403 sayılı yazılı soru önergesiyle TBMM'ye taşıdı.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanıtlaması istemiyle sunulan önergede, Doğuş Afyon Şeker Fabrikası'nın uygulamalarına ilişkin şu 8 soruya yanıt istendi:
1. Küspe teslimatı ve denetimler
Doğuş Afyon Şeker Fabrikası'nın sözleşmeli üreticilere küspe teslimatı yapmadığı iddiasından Bakanlığın haberdar olup olmadığı soruldu. Sözleşmeden doğan yükümlülüğün yerine getirilmesi için hangi denetim ve yaptırım işlemlerinin başlatıldığına açıklık getirilmesi istendi.
2. Söküm makineleri ve fire kesintileri
Söküm hizmetini üstlenen fabrikanın, sözleşmede yer almasına rağmen bazı bölgelere makine göndermemesi veya geç göndermesi nedeniyle ortaya çıkan fire kesintilerinden kimin sorumlu olduğu soruldu. Fabrikadan kaynaklanan gecikmelerin üreticiye yansıtılmaması ve oluşan zararın karşılanması için düzenleme yapılıp yapılmayacağı gündeme getirildi.
3. Geciken sökümün sonraki sezona etkisi
Söküm işlemlerinin gecikmesi nedeniyle bir sonraki sezonun ekimini zamanında gerçekleştiremeyen üreticilerin uğradıkları zararın belirlenmesi amacıyla Bakanlık tarafından herhangi bir çalışma yapılıp yapılmadığı soruldu.
4. Zorunlu tohum ve gübre alımı
Çiftçilerin gübre ve tohumu yalnızca fabrikadan, üstelik piyasa fiyatının üzerinde satın almaya zorlandığı iddialarının sözleşme serbestisi ve rekabet hukuku bakımından nasıl değerlendirildiği soruldu. Uygulamanın Rekabet Kurumu'na bildirilmesi veya sona erdirilmesi yönünde girişimde bulunulup bulunulmayacağına yanıt istendi.
5. Geciken prim ödemeleri
Diğer şeker fabrikaları erken söküm ve pancar primi ödemelerini zamanında gerçekleştirirken Doğuş Afyon Şeker'in bu ödemeleri neden geciktirdiği soruldu. Ayrıca 2026 kampanya dönemine ait bekleyen ödeme tutarının ne kadar olduğu ve ödemelerin hangi tarihte yapılacağı konusunda bilgi talep edildi.
6. Polar oranı ve pancar fiyatı
Kota tamamlama priminin kaldırılmasıyla açıklanan 3.720 TL'lik fiyatın, ortalama yüzde 13 polar oranında ton başına yaklaşık 2.900 TL'ye gerilediğinden Bakanlığın haberdar olup olmadığı soruldu. Düşük polar oranına sahip bölgelerdeki üreticiler için aradaki farkı karşılayacak destek veya prim düzenlemesi yapılıp yapılmayacağı gündeme getirildi.
7. Üretim maliyetleri
Bakanlığın 2026 yılı için hesapladığı ton başına şeker pancarı üretim maliyetinin ne kadar olduğu soruldu. Afyonkarahisar'daki üreticilerin eline geçen fiili bedelin bu maliyetin altında kaldığının kabul edilip edilmediğine açıklık getirilmesi istendi.
8. Kota tamamlama priminin yeniden uygulanması
Kota tamamlama priminin yeniden hayata geçirilmesi ve pancar fiyatının polar oranından bağımsız olarak üretim maliyetlerini karşılayacak düzeyde belirlenmesi için çalışma yapılıp yapılmayacağı soruldu.
“Afyon çiftçisi yalnız değildir”
Sosyal medya paylaşımında üreticilerin karşılaştığı sorunların yalnızca fiyatla sınırlı olmadığını vurgulayan Olgun, Doğuş Afyon Şeker Fabrikası'nın uygulamalarını ve çiftçilerin mağduriyetine ilişkin iddiaları TBMM gündemine taşıdıklarını belirtti.
Olgun, paylaşımını “AFYON ÇİFTÇİSİ YALNIZ DEĞİLDİR!” sözleriyle tamamladı.
