Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nde, Evren Kaymak tarafından hazırlanan ve danışmanlığını Prof. Dr. Hasan Öz’ün yaptığı yüksek lisans tezinde, Afyonkarahisar’daki jeotermal ısıtmalı seralarda yaşanan sorunlar mercek altına alındı. Araştırmanın ana materyalini, tam sayım yöntemiyle belirlenen 43 sera üreticisiyle yüz yüze yapılan anketleroluşturdu.
“En sık karşılaşılan sorun” net: Bakım maliyetleri
Tezde jeotermal ısıtmaya ilişkin sorunlar sıralanırken, üreticilerin en sık işaret ettiği başlığın bakım maliyetlerinin artması olduğu vurgulandı. Çalışmada bu sorun, ortalama değerle (4,44) seviyesinde “en sık” karşılaşılan problem olarak öne çıktı.
Üretimi etkileyen ikinci kırılma: Sıcaklık ve kimyasal dalgalanma
Araştırmaya göre bakım maliyetlerinin ardından en dikkat çeken problem, jeotermal suyun sıcaklık ve kimyasal bileşenlerindeki dalgalanmaların üretimi olumsuz etkilemesi oldu. Bu başlık, çalışmada (3,40) ortalamayla üst sıralarda yer aldı.
Üçüncü kritik sorun: Ekipmanlar zarar görüyor
Tezde, jeotermal suyun kimyasal özelliklerinin seradaki ekipmanlara zarar vermesi de öne çıkan sorunlar arasında gösterildi. Bu başlık da “sık karşılaşılan” problemler arasında yer alıyor.
Kim daha çok etkileniyor? Deneyim, yaş ve işletme ölçeği fark yaratıyor
Çalışmada, jeotermal ısıtmada karşılaşılan sorunların yaş, deneyim, işletmenin kuruluş tarihi ve büyüklüğüne göre değişiklik gösterdiği belirtiliyor.
Örneğin; deneyim arttıkça bazı sorunların daha az yaşandığı; özellikle “dalgalanmaların üretimi olumsuz etkilemesi” ve “altyapı yetersizliği” başlıklarında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunduğu ifade ediliyor.
İşletme ölçeğinde ise 30–50 dekar arası seraların, “dalgalanmaların üretimi olumsuz etkilemesi” sorununu diğer gruplara göre daha sık yaşadığına işaret ediliyor.
Jeotermalin artısı da var: “Çevre dostu ve düşük karbon”
Tezin sonuç bölümünde üreticilerin jeotermal enerjinin en önemli avantajlarını; yenilenebilir/sürdürülebilir oluşu, çevre dostu olması ve düşük karbon emisyonu sağlaması şeklinde sıraladığı aktarılıyor.
En büyük “eksi”: İlk yatırım maliyeti
Aynı bölümde en önemli dezavantajların ise başlangıç maliyetlerinin yüksekliği ve jeotermal kaynakların bölgesel sınırlılığı olduğu vurgulanıyor.
Üreticilerin talebi: Bakım/onarım/yenileme ihtiyacı
Tezde, üreticilerin çoğunluğunun seralarda bakım/onarım/yenileme yapmak istediği; bu eğilimin yaş gruplarına göre değişebildiği de belirtiliyor.
