banner16

banner15

banner153

28.02.2022, 07:09 343

“Zorba” Önce Yaşamak Var…

“Zorba” Önce Yaşamak Var…

Zorba, Nikos Kazancakis'in 1946'da yayımladığı romanı. Roman 1964 yılında  Mihalis Kakoyannis tarafından sinemaya uyarlanır. Filmde Anthony Quinn Alexis Zorba’yı, Alan Bates Basil’i, Irene Papas, dul kadını, Lila Kedrova Madame Hortense’i oynar.

Basil (yazar) Yunanistan'ın Girit adasına gelir. Girit'te bir maden ocağı miras kalmıştır. Gemide Alexis Zorba ile tanışır ve onu ustabaşı olarak işe alır. Aradan geçen birkaç aylık zamanda Zorba, genç yazarı derinden etkiler. Zorba’nın hayat felsefesi, genç yazarı çok etkiler ve yazarın hayata bakış açısı değişmeye başlar. Romanın sonunda yıkılan maden ocağında sirtaki yaparlar. 

"Korkmamayı, yaşamı sevmeyi, ayakta durabilmeyi bana o öğretmişti" diyor yazar. Zorba, bir yaşam kaynağı, enerjisi ve rehberidir. Özgür insanların simgesidir. Kazancakis’in mezar taşında şunlar yazılıdır: "Hiçbir şey ummuyorum, hiçbir şeyden korkmuyorum, özgürüm."

Roman genel olarak bir aydın, entelektüel eleştirisidir. Basil, hayatı kitaplardan öğrenmeye çalışan bir karakterdir. Yaşamak yerine sorgular, eleştirir, biraz da yukardan bakar. Zorba ise Basil’in karşıtıdır. Yaşamaktan yanadır. Sevmeye değer verir. İçinde büyük bir yaşama sevinci ve istenci vardır. Duygularından utanmaz.   

Friedrich Nietzsche'nin “Tragedyanın Doğuşu” adlı yapıtında incelediği iki kavram (Apollon’cu ve Dionysos’çu sanat)   vardır. Burada Apollon; biçimin, uyumun ve kontrolün, Dionysos ise taşkın ve coşkun duyguların, tutkunun simgesidir. Bu açıdan baktığımızda Basil, Apollon’u, aklı ve ölçülü olmayı; Zorba ise Dionisos’u, yemeyi, içmeyi, eğlenmeyi, duyguları, yaşamayı temsil eder. Bu teori ve pratik arasındaki farkı bize gösterir. 

Goethe Faust’unda şöyle seslenir:

Ah sevgili dostum! Her 'teori' gridir

Ve 'yeşil'dir hayatın altın ağacı... 

Romanda (Yazarın Önsözü) Bölümünde: Hayatımda bana en çok iyiliği dokunan şeyler, gezilerle düşler olmuştur... Zorba hayatı sevmeyi ve ölümden korkmamayı öğretmiştir bana! Zorba gece yarısı raks ediyor ve benim de, usluluk ve alışkanlığın düzenli kabuğundan silkinip kurtulmamı, kendisiyle birlikte büyük yolculuklara çıkmamı haykırıyor, ben ise yerimden kımıldamayıp titriyordum.... Zorba: “Kusura bakma patron ama, sen bir kağıt faresisin” diyor.   

Zorba her şeyi, her gün ilk kez görmektedir. …büyük ozanlar da, aynı biçimde ve hep ilk kez görürler. Önlerinde her sabah, yepyeni bir dünya bulurlar; bulurlar değil, onu yaratırlar. Sözcüklerle değil, insanlarla ilgilenmeye çalışır. “Afrika vahşileri yılana taparlar, çünkü bütün vücutları toprağa değer ve böylece toprağın bütün sırlarını bilirler. Bu sırlara, karnı, kuyruğu, edep yeri ve başıyla varmıştır o. Bütün okumuşlar, havadaki sersem kuşlar gibiyiz.” 

Zorba’ya göre insanın mutlu olduğunu anlayabilmesi için basit ve açık bir kalbe sahip olması gerekir. Romanda Konfüçyüs’ten bir alıntı yapar. ‘Pek çokları mutluluğu, insandan daha yüksekte ararlar, bazıları da daha da alçakta; ama mutluluk insan boyu hizasındadır.’ 

Zorba doğaya bakar, doğayı içinde hisseder. “Güneş göründü; ısınsınlar diye avuçlarımı uzattım. Ağaç kabarması, göğüs kabarması... Ruhum da ağaç gibi çiçek açıyordu; insan, ruh ile bedenin aynı maddeden yapılmış olduğunu sezmekteydi.”  Zorba’ya göre insanın da, doğanın da amacı sevinçler yaratmaktır. Bu bir ruh yaratmaktır. Hermann Hesse de “Siddhartha” romanında şöyle der: “Senin ruhun bütün dünyadır.”

Benim için romandaki en güzel alıntı şöyle: Komşumuz ihtiyar bir Türk olan Hüseyin Ağa çok yoksuldu, hanımı, çocukları da yoktu. Ermiş bir adamdı Hüseyin Ağa. Bir gün beni dizlerine aldı; hayır duası eder gibi elini başıma koydu; ‘Aleksi’ dedi, 'Bak sana bir şey söyleyeceğim, küçük olduğun için anlamayacaksın, büyüyünce anlarsın. Dinle oğlum, Tanrı'yı yedi kat gök ve yedi kat yer almaz; ama insanın kalbi alır, onun için aklını başına topla Aleksi, hiçbir zaman insan yüreğini yaralama.

Sokrates: “Sorgulanmamış hayat, yaşamaya değmez!” der. Öğrencisi de buna karşılık şöyle bir cevap vermiştir: "Yaşanmamış hayat da, üzerinde düşünülmeye değmez". Dostoyevski ise Karamazov Kardeşler’de “yaşamın anlamını, yaşamın kendisinden daha çok sevmek günahtır” der.  

Zorba, bir yaşama filozofudur. Onun için önce yaşamak ve insan gelir. Önce duyguları vardır insanın, insan sıcaklığı vardır. Önce yaşamak, sonra anlamlar gelir. 

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 16 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 36 52
10. Kasımpaşa 37 50
11. Hatayspor 37 50
12. Sivasspor 36 48
13. Galatasaray 36 48
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 36 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 36 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Crystal Palace 36 45
13. Aston Villa 36 44
14. Newcastle 36 43
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
banner136