banner16

banner15

28.05.2021, 02:10 4850

SULTANDAĞI KİRAZI

Afyon Sultandağı,nisan sonu mayıs başı. 

Apapak ağardı kiraz dalları…

Al kiraza ak karlar yağıvedimiydi dahabi datlanıveri.

Kiraz mevsiminde ağaçlar ak ipek gelinlikle mahçup gelin misali pembe yapraklarıyla rüzgarda ırlanırlar.Cennetin dünyadaki yansıması ginez,o denli muhteşemdir görseli.

Kiraz ağacının dalına ak taçlı,toz pembe yapraklı çiçek gondumuydu don vurmasın,dolu yağmasın,amandiyen zarar ziyan olmasın duası edilir,yürekten.

Goley değildir,bir kiraz ağacının bakımı,üretmesi,sulaması.Diktin ağacı goyvedin olmaz.Ünlü starlarların,sultanların kaprisi vardır.İlgi ister,emek ister,heranına para ister.Üstüme yatırım yap ki bende sana gazandıren der açıkca.Hasat bitene kadar ezgisine oynattırır.Dozunda ilaçlecen ki böceklenmesin,para.Tarlaya tonla ilaç verilir.Çiçeğe budecen ki bol meyve versin,emek.Garerinde vaktinde sulecen,para.Ağaçlara kaliteli gübre vercen,para.Mesela en kötü gübre 180-200 lira.Sabahtan akşama kadar goca tarlanın ağaçlarını traktörle dolancen hem para hem emek.Mazot para.Devlet yılda cüzzi miktar mazot desteği verir.Kurda kuşa dideletmecen.Çiçeklenince başını beklecen gaçarı yok.

Sen ona kalbini vercen ki ağaç da sana kalp gibi meyve versin.

Sultandağı kirazı tabiri caizze daştan galbe benzer.Napolyon kirazı der yöre halkı çok para kazandırdığından haklı olarak.Meyvesi en az 26 çap olursa ihraç edilebilir.Nopolyon kirazı 30-40 çap büyüklüğünde meyve verir.

Çapı 26 dan büyükse dış Pazar,küçükse iç Pazara satılır.

Aradaki fiat farkı önemlidir.Misal iç pazarda 2,5 dış pazarda 9-10 lira.Belli bir taban fiatı yoktur.Bu durum çiftçiyi zorlar.Napolyon bol sulu,ergini bordo,ermemişi kırmızı renkte,dal oyuğu içine göçgün çok lezzetli kirazdır.Hem cinsleri 10 güne kadar zor dayanırken napolyon kirazı 15 gün bozulmadan durabilir.

Namı dünyaya yayılmıştır.90’larda İngiltere Kraliyet sofrasında yerini almış.Kraliçe’ye her zaman bu kirazdan isterim,dedirtecek kadar lezzeti bağımlılık yapmıştır.

Nopolyon hasatı meşaggatli ve pahalıdır.Kirazlar dalını kırmadan,ezilmeden, zarar verilmeden itinayla toplanıp boyutlarına göre kasalanmalıdır.Bunun için ehil işçi lazımdır.Yakın veya uzak köylerden servis araçları,traktör kasaları veya patpatlar ile işçi toplamaya gidilir.Dayı başı denilen kadın veya erkeklerle anlaşılır,işçi bulunması istenir.Türk tarım işçisi ustadır,iyi çalışır yevmiyesini vaktinde ister.Yevmiyesi asgari ücretin bir gününe eşdeğerdir.80 ila 100 tl arasına tekabül eder.İşçi tam yevmiye almak için yemeğini yanında götürür.Suriyeli işçi çalıştıran yetiştiriciler de vardır.

Üretici kendi kasasıyla,alıcı kendi kasasıyla almak ister.Kasa boyu farklıdır.

Alıcılar pazarcılar,ihracatcılar ve hal tüccarlarıdır.Üretici haklı olarak 10 ister,alıcı 8 verir.Üretici 5 ister alıcı 2,5 verir pazarlık gızışır.Orta yol bulunsa da bunca masraf,emek çiftçinin yüzünü tam manasıyla güldürmez.Mazot,işçi parası,gübre,sulama,ilaçlama için çektiği banka kredisi ödemesi vardır.Ev geçindirip, çocuk okutması lazımdır.Çiftçinin hasat sonu kazandığı para,riskini emeğini karşılayacak büyüklükte olmalıdır.Aralık ocak ayında kar yağsa kiraz ağaçlarını besler,nisanda kar yağsa kiraz çatlar zarar olur.Şiddetli yağış olsa çiçeği döker.Dolu,don vursa ürün ziyan olur.Değişen iklim şartları en büyük risktir.

İhraç edecek ülke anlaşmaları önemli diğer riskdir.Tarım kredi kooperatifleri,tüccarlar,

pazarcılar,ihracat bilir kişileri ve 

bankalar arasında helak olur kiraz üreticileri.

Birlik olabilseler,devlet kiraz taban fiatı belirlese hem çare hemde güvenceleri olur.

            Sultandağı çiftçisinin kiraz yetiştiriciliği 1940’ları bulur.Dağlarında kendiliğinden gavak ağacı büyüklüğündeki yabani barazit kirazlarını tarlalarına dikip iki yıl içinde kalem ile aşılamışlardır.

Haşhaş,buğday,arpa,nohut ekili tarlalarına para etmeye başladıkca sadece aşılı kiraz ağaçları dikmişlerdir.Koca tarlalar kirazlık olmuştur.1980 sonrası iç-dış ticareti artmıştır.İhracatta söz sahibidirler.

1990’larda %80’i bulan kiraz ihracatıyla oldukca yüklü paralar kazanmışlardır.2000’ler tarım politikaları,küresel ısınma,iklimdeki ani değişimler,yetersiz çiftçi teşvikleri ile eskiye göre daha az kar getiren iş olmuştur.

Kiraz üreticisi günümüzde zor durumda demek yanlış olmaz.Devlet desteğine ihtiyacı olan sektörler arasında kirazcılık da yerini almıştır.

          Sultandağı sadece para-para-parayı anımsatan napolyon kirazıyla bilinmez.

Ruj,oje,şurup,gıda boyası hammaddesi olarak kullanılan gılli kiraz ağaçlarıylada meşhurdur.Napolyon 26 çapsa gılli 20 çap büyüklüğünde kan gibi kırmızı sulu,eccik eşimsi balımsı daha tatlı,ergini koyu bordo renginde kirazlardır.Gılli kirazının rengi ele buleşince zor çıkar.Leke bırakır.

Sultandağı’na has Karaballı kirazı gılliye benzer bir kirazdır.Daha tatlı daha renklidir.

Alıcısı ilaç,kimya ve kozmetik sektörü,pazarcılardır.

İşlenmiş gıda olarak gılli ve karaballı kirazları Avrupa’ya ihraç edilir.

Mesela napolyon 10 liraysa gılli 2 liradır.Fiatlar geçen yıllara göre tahminidir.

Afyon’da bir tabir vardır ihtimalle gılli kirazından gelmekte veya tersidir.

Bunla daha gıli gıli dadından yenmeyo…

           Beyaz kiraz yani stark gold Sultandağı’nda yetiştirilir.Kozmetik ve pastacılıkta çok kullanılır.

Geç olgunlaşır.Küçük boyutludur.

Sultandağı’nın göl klimalı havasında lezzeti rakiplerinden biraz daha üstündür.

        Türkiye yıllık  kiraz ihracatı %60 ise %30’u Sultandağı kirazıdır.

            1116 yılında Anadolu Selçuklu’lar ile Bizanslı’lar arasındaki Bolybotum( Bolvadin) savaşı sırasında Sultan Müizzeddin Melikşah güneydeki dağa,Emir Mengücek de kuzeydeki dağın yamacına ordusunu yerleştirir.Sultanın çekildiği dağa Sultandağı denilmiştir.

Dereçine,Yakasinek,Yeşil Çiftlik beldeleri ile bilinir.Sultandağı eğitim seviyesi yüksek kültürlü bir Afyon ilçesidir.Köylüsü kasabalısı okumaya okutmaya önem verir.

Eber gölü ile Akşehir gölü’nün ortasında Batı Torosların uzantısı Sultandağı’nın annecinde kurulmuştur.Afyon’un sert ayazlı karlı kışı ile Göller Yöresinin nemli havası topraklarına bereket katmıştır.Sultandağı kirazı, Akşehir ile Eber Gölü’nün arasında ceryanda kalan havasından mı?toprağından mı?suyundan mı?gali eşsiz bir lezzete ve dayanıklılığa sahiptir.

          Sultandağı napolyon kirazı yakınlarda Tadiki Kiraz adıyla tescillenip markalaşmış iç ve dış pazarda yerini almıştır. 

           Kiraz çiçekleriyle bezenmiş ağaçlar,bahçeler ziyaretçileri ve fotoğrafcılar tarafından resimlenir.

           Giresun gibi adımızı kirazdan almadık ama dünyaya kiraz denince Afyon Sultandağı adını yazdırdık.

Afyon kirazıyla da dünyaca meşhurdur;kulaklara küpe olsun.

Yorumlar (5)
Sezen 9 ay önce
Kiraz üreticileri birliği Fatma hanıma kasa kasa Napolyon kirazı gönderseler bile yetmez tanıtım onur belgesinide hakediyor çok güzel bir yazı olmuş elinize sağlık
MERT GİRGİN 9 ay önce
YAZINIZ YAYINLANMIŞ HABERİMİZ OLMADI.KİRAZLA İLGİLİ YENİ BİLGİLER EDİNDİK SAYENİZDE.AKICI VE ETKİLİ BİR KALEMİNİZ VAR.NAPOLYON KİRAZI PAHALI OLSA DA YEMİŞTİM.OLSADA YESEK ÇOK LEZZETLİ BİR KİRAZ.ÇOK BAŞARILI DEVAM FATMA HANIM.SAYGILARIMLA
Ahmet 9 ay önce
Fatma Hanım çiftçi ve üreticilerin sorunlarına değinmeniz bizi ziyadesiyle memnun etti.Gılli ve barazit ilk defa duydum.Şive çok yakışıyor.Yeni yazınızı ve konusunu merakla bekliyorum.elinize sağlık.
MURAT YENİCE 9 ay önce
SULTANDAĞDAN ÇOK MEMUR DOKTOR AVUKAT OKUMUŞ ÇIKAR.DOĞRU TESPİT.PAZARDA MEYVE ÇOK PAHALI.GILİ GILİ MEYVENİN KÜÇÜĞÜNE DENİR SANIYORDUM.YAZI BİTMESİN İSTEDİM.KALEMİNİZ DE SİZİN KADAR GÜZEL.SELAMLAR HEMŞERİM
Yunus Çankaya 8 ay önce
Bir Sultandağılı olarak yazınızı beğenerek ve gülerek okudum böyle güzel bir konuyu kaleme aldığınız için ayrıca teşekkür ederim. Üreticilerimizin en büyük sorunu reklam maalesef bizi bizden başka bilen tanıyan yok.
#kirazımızasesolun
Namaz Vakti 24 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
Günün Karikatürü Tümü
banner136