banner16

banner15

28.01.2021, 09:57 1762

SU SEFERBERLİĞİ

1980 öncesi Afyon,gece yarısı.

Gale çeşmesinin başı adam gayneyo.

Güyümünü,bakırcasını,bidonunu gapan gelmiş.Eşşeğinin heybesine su gablarını dolduran emmi tee Esentepe’den gelmiş.Yakın çeşmeler galebeşlik ginez burayı  tene gören sıreye girmiş.

Netcekle:Öne her evde su tesisatı,burma yok ki.Susuz ev dönmez.Mecbur çeşme başı bekleycen.İki elinde güyümler Afyon’un meşhur ayazında karda,tipide,buzda dıdıliye dıdıliye eve su daşınırdı.

Gavga dövüş tütüyo.Su bu,en gıymetli ihtiyaç.Mahallenin belalıları çeşme başını dutmuş,doldurtmak istemeyolar.Gafalarının duttuklarını yalağa yaneştirip güyümünü dolduruveriyola.Sesler yükseliyor.Gecenin körü,gafalar bozuk.Laf daleşi sussa,sopalar gonuşuyo.Garazorunan sabah ezenlerine kadar suyunu dolan evine varıyo.

Her mahallede çeşmeyi zaptedenler var.Çeşmenin burmasını tahtayla çakıp sadece kendi dolceği zaman sökenler.

Umumi çeşmeyi hususi çeşmesi gibi kullananlar.Çeşmeye her gelene sateşenler.

Evde içcek,yemeğe gatcek bidamla su yok.Buleşik daşta yığılı,zati gab gacak az.Gaplıkta gap galmamış.Esbablar yunmeyi bekleyo.Birer takım dışa geymeye,birer ikişer takım eve geymeye urben var.Evde yeni doğmuş bebesi olanlar eyice perişan gali.Bezleri birikir.Hayat goley değil birde bu cahaletin çirkefleşmiş haliyle uğreşiyon.

Gale çeşmesiyle Taşpınar çeşmesinin yunak dedikleri mahzenleri vardı.Çeşmenin dibinde bir göz oda şeklinde,içinde iki tane çamaşır daşı ve gazan ocağının olduğu mahzene yunak denirdi. Halı,kilim,çarşaf,esbab yucekler sabah ezenlerinde yunakta topleşirlerdi.Gazan ocağında suyu gaynatırlar,yardımleşerek akşama kadar kirlilerini yurlardı.Gündüzleri yasak olduğundan geceleri ileğenlerde kilim çinnenirdi. Durladıkları çarşafların iki ucundan dutuşur gıvıra gıvıra sıkarlardı.Kalenin eteğindeki iplere asarlardı.Mahzeni olmayan Olucak,Alağı,Tenekeli Çeşmelerin hatılında evinde çamaşırını yıkayan durlamaya getirirdi.

O vakitler aşşağıların evlerinde çeşmeler açıldığında yokarı,yokuş evlere su çıkmazdı.Evlerde musluklar akmazdı.Bazı mahallelerin sakinleri hortumu evlerinin musluğuna takar,sokağa salıveri,isteyen doldururdu.

Çaydanlık,tas,guşane,yağ tenekesi evde çukur ne varsa bidonların,güyümlerin,

kovaların yanında doldurulur,bitince gece gündüz su seferberliği yine başlardı.

Afyon’da çeşme başı konuşmaları:

Güyümü endiverisem görüsün,sıra benim,gaç yanından.

Bakırceyi geydiren gafenede gör.

Annecinde Alağı va,netmiye geldin bureye.

Yalağın daşı lingirdeyo,su gabını duterek doldur.

Allasen şu destiyi areye yaneştirive.

Hatılı gaplamışsın gaykıl eccik.Herkes su dolcek der kaktırıveri.

Goca bidonun başını aşama gada mı beklecez.Areye bizim güyümleri sok dövişmiyem.

Senin evde çeşme va,git dolma burdan.

Guyudan su çekmeye erinmiş burda şahpazlenceği dutmuş…

Ağza alınmecek laflar…

Hal hatır sorup çeşme başında hem suyunu dolup hemde çay içenler.

Çeşme başı dedikoduları ve govaleşenleri

Çeşme başında gelinlik kız bakmaya gelenler bile var.

Afyon Merkez’de üç önemli kaynak suyu vardır.

3.Alaaddin Keykubat’ın kızı Melek Peyker halk su sıkıntısı çekince “Büyük Pınar”kaynağını bir çömlek altına Ermeni’den satın almıştır.Kışlacık ve Kalecik Köyleri arasındaki kaynaktan 20km uzaklıktan su kanalları inşa edilip şehrin bazı çeşmelerine verilmiştir.Afyon halkı “Çömlek Suyu”,”Ölçek Suyu”da der.Ördek,Deper,Asiye Sultan,Akçeşme,Devrane,İmaret Çeşmelerinden Kadınana Suyu akar.

Bir söylentiye göre Afyon Kalesi fethedilirken Çavuş Dede susayan askerleri için kayaya vurarak su çıkarmıştır.

Bir söylentiye göre de:Bali Sultan,Hasan Basri,Karacaahmet  Afyon Kalesi ile Hıdırlık arasında gezerken Karacaahmet “Burada Su Olacak” deyip asasını yere vurarak su fışkırtmıştır.Küçük Olucak,Büyük Olucak çeşmeleri suyunun kaynağı burasıdır.

 Taşpınar Kaynak Suyu Taşpınar Çeşmesine suyunu verir. 

Bedrik Mahallesinde derinliği 4 m.olan 1914 yapımı 1 nolu Su deposu vardır.

          Afyon’da ev musluklarından akan su eksik olmasa da “Su dolmiye gitmek”bizde bir alışkanlıktır.İçme sularımızı  Ördek’ten,Olcak’tan veya kaynak suyu akan diğer çeşmelerden gider bidonları doldururuz.

Susuz yaşamayı öğrenmek zorunda kalmayalım.Su gibi aziz olalım…      

Yorumlar (1)
Selin 13 ay önce
Su en değerli yaşam kaynağı .... yazınız muhteşem yine tebrikler
Namaz Vakti 21 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Alanyaspor 22 35
5. Beşiktaş 22 35
6. Hatayspor 22 35
7. Başakşehir 21 34
8. Adana Demirspor 22 34
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 22 27
14. Giresunspor 22 26
15. Kasımpaşa 22 24
16. Göztepe 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 21 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 21 24
15. Elche 21 22
16. Getafe 21 21
17. Mallorca 20 20
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11
Günün Karikatürü Tümü
banner136