banner16

banner15

03.03.2021, 23:40 2183

MART AFYON AYAZI

Ege Bölgesi’nin doğusu,Akdeniz bölgesinin kuzey batısı,İç Anadolu bölgesinin batısında olupta soğuğuyla meşhur ayazı sert insanı mert canım Afyon’um.Üç bölgeden etkilenir de karasal iklimiyle yaz kış geceleri ginede dondurur.

       Mart Dokuzu

       Güdük ayın yirmisinde birinci cemre havaya düştüğünde,gün güneşleyince yörükler yaylaya çıkarlar.Cemre suya düştüğünde el ayak oynemeye başlar,temizliğe goyulurlar.Üçüncü cemre toprağa düştükten sonaki günlerde mart dokuzunda bigar,bifırtına,biboran ortayer buzdamı.Yörük kadını aşama gada esbab yur.Eli ayağı eyicene garcır.Ocağın üstündeki goca gazanının içindeki gayniyen suyu boşaltır.Isınen diye yatar gazanı üstüne kapatır.Sabaha kadar donerek ölür.Mart dokuzu soğuğuna garıyı gazana guyan soğukları denmesinin nedeni budur.Mart dokuzu süresem otuz sürmezsem dokuz der gıştan galan ayazını donunu goyveriymiş.

Gece garanlığa galsa bile aydınlatmayla +-22 Mart günlerinde mutlaka bağ budanır.Mart dokuzunda çıra yak,bağ buda diye atalarımız boşuna dememişler.

        Afıyan çapası

        Afyon’un bereketli topraklarına ekimde ekilen haşgeşler garın altında yeşeriler,afıyan olurlar.İlk cemre haveye düştüğünde haşgeş tarlalarına çapaya gidilir.Afıyanlar yerden yenicene bittiğinden birinci çapa yani birleme çok zor yapılır.Afıyanın dibiynen arası, çapanın güccük yeriyle çapalanır.Cemreler suya toprağa düştüğünde ikilemeynen üçlemesi edilir.Afıyanlar irkilivediğinden goleycene çapalanır.Şepiti saca vuru afıyanı arasına düre yeriz dadına doyameyiz.

         Afyon’da ayaza dalanmek.

         Afyon şehirlerarası otobüs terminali 80’lerde Anıtparkın önündeyken de,Büyük Sanayinin dibinde Eski Garejken de 2.Uydukentte Yeni Garejken de ayazın annecindedir.Afyon’da hangi dinlenme tesisinde mola verilirse verilsin ekmek yemeğe enen dıdıliye dıdıliye yörür.

Otobüsten sırtını geyinmeden eneni soğuk yoklamaz öne,direk çarpar,içine işler.

Martta baharın girişine takvimlerin yalançısıyız dedirtir,Afyon sınırlarında ayaz daleyveri adamı.

       Afyon’da gış gışlığını gış aylarından sonra martta da sürdürü.Gök mavi,gün aydınlık, güneş gıyıda soğuk üfürü.Elin yüzün buz duta.

Mart çıkmadıkca dert çıkmaz derler ya odunun,kömürün yakceğin sonu,yazdan ettiğin gurunun,gışlık erzağın gılığı gırtığı gelir akla da daha bir üşürsün.Mart gapıdan baktırı,gazma kürek yaktırı atasözünü Afyon’lular sadece demez,her sene bizzat yaşar.

Yeyginin eyisini marta go,marta gomazsen sarı öküzün derisini arda go diyerek hayvanların çok zorlandığını ne güzel anlatmışlar.

Mart ayı dert ayı hakikaten esnafı,vergi mükellefleri,gışın ceremesini çekmiş mölüzler eyi bilir.

Martta iyi şeylerde olur.

Havalar beranarıda olsa ısınmaya başlayınca gezen tavuklar daha çok yumurtladığından Mart martladı,tavukla yumurtladı derler.

Martta toprak yağmura,kara doyar.Ekine dikine yarar,çıkmaya başlar.Nisan yağmuruyla birlikte başaklar olgunlaşır çiftçinin yüzünü güldürür.Mart yağar nisan övünür,nisan yağar insan övünür.

Valla ister martta yağmasın nisanda dinmesin isterse martta tezek gurusun,nisanda seller yörüsün toprak ekinler,başaklar,findeler,fidanlar yağışa doysun ki çiftçinin emeği yağlı olsun.

Hepimizin garnı doysun.

        Mart ayların cingeni netçeği,nolceği belli olmaz.Bir günü bir yıl gibi geçer ya otuz bir gün bitmek bilmez.Afyon’da bahar,nisanda başlar haziranda biter.Bizim martımız gışa sürer.Bu sene martta derdimiz az olsun,hayırlı yağışlarımız bol olsun.

Yorumlar (3)
Selin 11 ay önce
Süper
OSMAN TAŞPINAR AFYONKARAHİSAR ERTUĞRUL GAZİ YÖRÜKLER TÜRKMENLER DERNEK BAŞKANI KARAKOYUNLULAR FEDERASYONU GEN BŞK YRD. 11 ay önce
Yine çok güzel bir yazı olmuş özellikle Yörükleri de konuya dahil etmeniz şahsımı ve Afyonkarahisar' da ki tüm YÖRÜK kardeşlerimi ziyadesiyle memnun etmiştir
Prof.Dr.Vahap Yağanoğlu 11 ay önce
Hatice hanımefendi Mart ayını çok güzel kalemenalmış..Ülkenin hemen çok yerinde Mart ayının işleri benzer.Zevkle okudum.Eline,emeğine ,kalemine sağlık Hatice hanım
Namaz Vakti 19 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 21 50
2. Konyaspor 21 42
3. Beşiktaş 22 35
4. Hatayspor 21 35
5. Başakşehir 20 34
6. Adana Demirspor 22 34
7. Fenerbahçe 21 33
8. Alanyaspor 21 32
9. Gaziantep FK 21 31
10. Sivasspor 21 30
11. Karagümrük 22 30
12. Kayserispor 21 28
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 21 25
15. Antalyaspor 21 23
16. Göztepe 21 21
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 21 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Arsenal 20 35
6. Tottenham 18 33
7. M. United 20 32
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 18 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 21 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 20 44
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Athletic Bilbao 21 28
10. Valencia 20 28
11. Espanyol 21 27
12. Osasuna 20 25
13. Granada 20 24
14. Celta Vigo 20 23
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11
Günün Karikatürü Tümü
banner136