banner16

banner15

03.03.2021, 23:40 2116

MART AFYON AYAZI

Ege Bölgesi’nin doğusu,Akdeniz bölgesinin kuzey batısı,İç Anadolu bölgesinin batısında olupta soğuğuyla meşhur ayazı sert insanı mert canım Afyon’um.Üç bölgeden etkilenir de karasal iklimiyle yaz kış geceleri ginede dondurur.

       Mart Dokuzu

       Güdük ayın yirmisinde birinci cemre havaya düştüğünde,gün güneşleyince yörükler yaylaya çıkarlar.Cemre suya düştüğünde el ayak oynemeye başlar,temizliğe goyulurlar.Üçüncü cemre toprağa düştükten sonaki günlerde mart dokuzunda bigar,bifırtına,biboran ortayer buzdamı.Yörük kadını aşama gada esbab yur.Eli ayağı eyicene garcır.Ocağın üstündeki goca gazanının içindeki gayniyen suyu boşaltır.Isınen diye yatar gazanı üstüne kapatır.Sabaha kadar donerek ölür.Mart dokuzu soğuğuna garıyı gazana guyan soğukları denmesinin nedeni budur.Mart dokuzu süresem otuz sürmezsem dokuz der gıştan galan ayazını donunu goyveriymiş.

Gece garanlığa galsa bile aydınlatmayla +-22 Mart günlerinde mutlaka bağ budanır.Mart dokuzunda çıra yak,bağ buda diye atalarımız boşuna dememişler.

        Afıyan çapası

        Afyon’un bereketli topraklarına ekimde ekilen haşgeşler garın altında yeşeriler,afıyan olurlar.İlk cemre haveye düştüğünde haşgeş tarlalarına çapaya gidilir.Afıyanlar yerden yenicene bittiğinden birinci çapa yani birleme çok zor yapılır.Afıyanın dibiynen arası, çapanın güccük yeriyle çapalanır.Cemreler suya toprağa düştüğünde ikilemeynen üçlemesi edilir.Afıyanlar irkilivediğinden goleycene çapalanır.Şepiti saca vuru afıyanı arasına düre yeriz dadına doyameyiz.

         Afyon’da ayaza dalanmek.

         Afyon şehirlerarası otobüs terminali 80’lerde Anıtparkın önündeyken de,Büyük Sanayinin dibinde Eski Garejken de 2.Uydukentte Yeni Garejken de ayazın annecindedir.Afyon’da hangi dinlenme tesisinde mola verilirse verilsin ekmek yemeğe enen dıdıliye dıdıliye yörür.

Otobüsten sırtını geyinmeden eneni soğuk yoklamaz öne,direk çarpar,içine işler.

Martta baharın girişine takvimlerin yalançısıyız dedirtir,Afyon sınırlarında ayaz daleyveri adamı.

       Afyon’da gış gışlığını gış aylarından sonra martta da sürdürü.Gök mavi,gün aydınlık, güneş gıyıda soğuk üfürü.Elin yüzün buz duta.

Mart çıkmadıkca dert çıkmaz derler ya odunun,kömürün yakceğin sonu,yazdan ettiğin gurunun,gışlık erzağın gılığı gırtığı gelir akla da daha bir üşürsün.Mart gapıdan baktırı,gazma kürek yaktırı atasözünü Afyon’lular sadece demez,her sene bizzat yaşar.

Yeyginin eyisini marta go,marta gomazsen sarı öküzün derisini arda go diyerek hayvanların çok zorlandığını ne güzel anlatmışlar.

Mart ayı dert ayı hakikaten esnafı,vergi mükellefleri,gışın ceremesini çekmiş mölüzler eyi bilir.

Martta iyi şeylerde olur.

Havalar beranarıda olsa ısınmaya başlayınca gezen tavuklar daha çok yumurtladığından Mart martladı,tavukla yumurtladı derler.

Martta toprak yağmura,kara doyar.Ekine dikine yarar,çıkmaya başlar.Nisan yağmuruyla birlikte başaklar olgunlaşır çiftçinin yüzünü güldürür.Mart yağar nisan övünür,nisan yağar insan övünür.

Valla ister martta yağmasın nisanda dinmesin isterse martta tezek gurusun,nisanda seller yörüsün toprak ekinler,başaklar,findeler,fidanlar yağışa doysun ki çiftçinin emeği yağlı olsun.

Hepimizin garnı doysun.

        Mart ayların cingeni netçeği,nolceği belli olmaz.Bir günü bir yıl gibi geçer ya otuz bir gün bitmek bilmez.Afyon’da bahar,nisanda başlar haziranda biter.Bizim martımız gışa sürer.Bu sene martta derdimiz az olsun,hayırlı yağışlarımız bol olsun.

Yorumlar (3)
OSMAN TAŞPINAR AFYONKARAHİSAR ERTUĞRUL GAZİ YÖRÜKLER TÜRKMENLER DERNEK BAŞKANI KARAKOYUNLULAR FEDERASYONU GEN BŞK YRD. 1 ay önce
Yine çok güzel bir yazı olmuş özellikle Yörükleri de konuya dahil etmeniz şahsımı ve Afyonkarahisar' da ki tüm YÖRÜK kardeşlerimi ziyadesiyle memnun etmiştir
Prof.Dr.Vahap Yağanoğlu 1 ay önce
Hatice hanımefendi Mart ayını çok güzel kalemenalmış..Ülkenin hemen çok yerinde Mart ayının işleri benzer.Zevkle okudum.Eline,emeğine ,kalemine sağlık Hatice hanım
-3°
az bulutlu
Namaz Vakti 11 Nisan 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 31 67
2. Fenerbahçe 32 63
3. Galatasaray 32 62
4. Trabzonspor 33 58
5. Gaziantep FK 31 50
6. Alanyaspor 32 49
7. Hatayspor 32 49
8. Karagümrük 33 49
9. Göztepe 33 46
10. Sivasspor 31 44
11. Konyaspor 31 40
12. Antalyaspor 32 39
13. Rizespor 32 36
14. Kasımpaşa 32 35
15. Malatyaspor 31 33
16. Ankaragücü 31 33
17. Başakşehir 32 33
18. Kayserispor 31 33
19. Gençlerbirliği 31 31
20. Erzurumspor 32 28
21. Denizlispor 31 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 29 60
2. Samsunspor 29 57
3. Adana Demirspor 29 55
4. Altay 29 53
5. Altınordu 29 52
6. İstanbulspor 29 51
7. Ankara Keçiörengücü 29 49
8. Tuzlaspor 29 41
9. Bursaspor 28 40
10. Bandırmaspor 29 39
11. Ümraniye 28 38
12. Boluspor 29 35
13. Balıkesirspor 29 32
14. Adanaspor 28 31
15. Menemenspor 29 30
16. Akhisar Bld.Spor 29 25
17. Ankaraspor 28 19
18. Eskişehirspor 29 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 30 60
3. Leicester City 30 56
4. Chelsea 31 54
5. Liverpool 31 52
6. West Ham 30 52
7. Tottenham 30 49
8. Everton 29 47
9. Leeds United 31 45
10. Aston Villa 30 44
11. Arsenal 30 42
12. Wolverhampton 31 38
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 30 36
15. Burnley 30 33
16. Brighton 30 32
17. Newcastle 30 29
18. Fulham 32 26
19. West Bromwich 30 21
20. Sheffield United 30 14
Takımlar O P
1. Real Madrid 30 66
2. Atletico Madrid 29 66
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 29 58
5. Real Sociedad 29 46
6. Real Betis 29 46
7. Villarreal 29 46
8. Levante 30 38
9. Celta de Vigo 29 37
10. Athletic Bilbao 30 37
11. Granada 29 36
12. Cádiz 30 35
13. Valencia 29 33
14. Osasuna 29 31
15. Getafe 30 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 29 27
18. Elche 30 26
19. Deportivo Alaves 30 24
20. Eibar 30 23