Katıldığı bir televizyon programında gündeme bomba gibi düşen iddiaları değerlendiren ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, "Yükümlülüklerini yerine getirdikleri sürece erişebilecekleri şeylerden biri de bu olabilir" diyerek yeşil ışık yaktı. Bu açıklama, Orta Doğu'da dengeleri kökten değiştirecek tarihi anlaşmanın en büyük somut adımı olarak yorumlandı.
İlk Etapta 24 Milyar Dolarlık Varlık Serbest Kalacak
Mehr Haber Ajansı tarafından sızdırılan 14 maddelik mutabakat taslağına göre, ABD ile İran arasında yürütülecek 60 günlük resmi müzakere sürecinde, İran'a ait dondurulmuş haldeki 24 milyar dolarlık varlığın serbest bırakılması planlanıyor. Taslakta yer alan en dikkat çekici detay ise, bu devasa kaynağın tam yarısının (12 milyar dolar) henüz müzakereler bile başlamadan önce jest olarak İran'ın kullanımına açılmasının öngörülmesi oldu.
Hürmüz Boğazı 30 Gün İçinde Trafiğe Açılıyor
Askeri operasyonların tüm cephelerde (Lübnan dahil) derhal ve kalıcı olarak sonlandırılmasını içeren taslakta, küresel ekonomi açısından kritik bir madde yer alıyor. Buna göre Washington yönetimi, deniz ablukasını 30 gün içerisinde kaldırmayı, İran çevresindeki askeri unsurlarını geri çekmeyi ve aynı süre içinde İran'ın belirleyeceği düzenlemeler çerçevesinde Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılmasını kabul edecek.
Füze Programı ve Bölgesel Milisler Masada Olmayacak
Taslağın Tahran açısından en büyük diplomatik kazanımı, gelecekteki müzakerelerin sınırlandırılması oldu. Taraflar arasındaki görüşmeler yalnızca zenginleştirilmiş uranyum stoku, nükleer faaliyetler, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik yeniden yapılanma konularıyla sınırlı tutulacak. İran'ın balistik füze programı ile Tahran'ın destek verdiği bölgesel silahlı gruplar ise kesin olarak müzakere gündeminin dışında bırakılacak.
Petrol Yaptırımları Askıya Alınıyor
Anlaşma yürürlüğe girdiğinde İran petrolü, petrokimya ürünleri ve ilgili ihracat kalemlerine yönelik uygulanan tüm ağır yaptırımların askıya alınması planlanıyor. Bu sayede Tahran yönetimi, enerji ihracatından elde edeceği gelirler üzerindeki kısıtlamalardan tamamen kurtularak kendi kaynaklarına tam erişim sağlayacak.
Trump: "Bu Büyük Bir Anlaşma"
Taslak metnin dünya kamuoyuna yansıması, ABD Başkanı Donald Trump'ın süreci "büyük bir anlaşma" olarak nitelendirmesinin hemen ardından geldi. Trump, bu adımın bölgeye kalıcı barış ve güvenlik getireceğini, petrol sevkiyatının normale döneceğini savunmuştu. İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Katar Başbakanı başta olmak üzere çok sayıda uluslararası lider de bu tarihi barış çerçevesine destek veren açıklamalarda bulundu.
60 Günlük Kritik Süreç Başlıyor
Taslak kapsamında taraflar, İran'ın nükleer silah geliştirmeyeceğini taahhüt ettiği Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na sadık kalması karşılığında 60 günlük resmi müzakere sürecine girecek. Görüşmelerde ABD'nin birincil ve ikincil yaptırımları ile BM Güvenlik Konseyi kısıtlamaları masaya yatırılacak. Müzakereler boyunca ABD bölgeye yeni askeri güç konuşlandırmayacak ve İran'a yönelik yeni yaptırımlar uygulamayacak.