banner16

banner177

banner15

banner153

08.05.2022, 11:33 2459

GALE AFYON KALESİ 

      Afyon’da adı Gale,

      Türkiye’de adı Afyonkarahisar Kalesi,

      Tarihte adı Karahisar Kalesi,

      Köylüye göre Gareyser,

      Dillerde Garahisar Galesi,

      Kayıtlarda Afyon Kalesi…

      Afyonlu için şehrin yakışağı,

      Heybeti ile cümle aleme arz-ı endamı…

 Afyon Kalesi’nin sefasını Çavuşbaş ile Hesarardı sürer.

Cefasını Kale Mahallesi çeker.

En güzel Gale manzarası Çavuşbaş’tadır.

Kız kulesi net görünür.

Efsanelere,hikayelere,dileklere konu olmuş Gale’nin güzelliği, baharın geldiği Mayıs ayında anlatılır. 

Çavuşbaş’ta bir hıdırellez…

Sabah ezenlerinde Gale’nin depesindeki Kız Kulesi’nden “Ahdım ahdım evlencek vahdım”diye ünniyen kız sesine “Ahdım ahdım iş vahdım”diye bağıran erkek sesi karışır.

Mahalleli “ Kimisen ahdın olsun,inşallah”

diyerek güne başlar.6 Mayıs bereket,dostluk,

doğayla gucakleşme günüdür.

Gomşular Gale’ye çıkam diye gavilleşir.Gomşulardan biri çerezi ben alen.

Öbür gomşu benim goca çaydanlığınan çayı ben demliyen.

Bigomşu ev ekmeğim dazecene çim ede süreriz.Bükmem de var.

Öteki gomşu ipi,topu,yaygıyı,

minderi,mendili,güccük tüpü de ben getiren.

Tenekeli çeşmenin ardındaki ara yoldan direk Gale’nin eteğindeki düzlüğe çıkılır.Herkesin çocukluğu orda geçtiği için Gale’nin her tümseğini her daşını ezbere bilir.Gomşular ellerinde piknik malzemeleriyle depeye doğru çıkarlar.Önden çocuklar en güzel yeri gapmeye giderler.Eski yıkıntının oralar düzlüktür.Badem ağaçları vardır.Galenin oyukları yakılan ateşlerden islenmiştir.Hıdırlık ile Kale arasındaki tarihi evler,yollar,sokaklar görülür.Manzaraya karşı yaygılar serilir,

sancaklar kurulur.

Büyükler yemeği hazırlarken gençler hemen oyuna kalkar.İp atlanır.Top oynanır.Galede top oynamanın tadı başkadır.Topu hızla küteledinmiydi teee aşşağı yuvalanır.Neyse ki her oturanı tanırsın da top elden ele yine sana ulaşır.Gomşularla gülüş çığrış yenilir,içilir.Baharın gelişi kutlanır.

Galenin yosun tutan daşlarına tükürüp küçük daş sürtülerek kına yapılır,ellere sürülür.

Otların arasından papatyalar,sarı,turuncu renkte bicir bicir yeni açmış çiçekler toplanır.

Gale de dolaşan kaplumbağalar sevilir.

Hıdırellez günü daş gararıp akşam olana kadar eğlenilir.

Yaz boyu her fırsatta Gale’ye ya yıkıntının oraya veya biraz daha tepede bademliğe Aşıklar Mevkisi’ne çıkılır piknik yapılır.

Tenekeli Çeşme’nin  ardından girilen Gale eteğinde Çavuşbaş’ın delikanlıları futbol oynarlar.Az eğimi,tepesi olsada genişce düzlüktür.Top oynamaya elverişli sahadır.

Çavuşbaş futbol takımı başarılı takımdır.

Çavuşbaş yakasından tepeye kadar çıkılmaz.En yukarılara varıldıkca aşağıdan görünmeyen dikleşen kayalar vardır.

Denemeyin.Tehlikelidir.

Eski Çabuşbaşlı’lar bilir.Her sene Gale’den ölür veya yaralanır,yedi kişi düşer.Çocuklarını yanında büyükler olmadan Gale’ye yollamazlar.

Gale’nin Kale Mahallesi yakasında merdivenleri vardır.Kale Çeşmesi’nin hemen yanından itibaren başlar.550 basamak.

Sanki hemen çıkılıverilecekmiş gibi başlayıp insanı yoran,basınçtan,eğimden dizlerinin ferini kesen merdivenler…

Gale’nin depesinde su sarnıçları,ayak izleri,kalıntılar vardır.

En tepede çaycı emmi vardı,duruyorsa manzaraya karşı demli bir çay ve surlarda çekilen fotoğraflar keyif vericidir.

Amandiyen aşşağı tüngülmen,depe üstü çakılırsınız.

Galeden 70’li yıllarda ve öncesinde Kale Mahallesi’ne kayalar düşmüş.

Hesarardı tarafı çamlıktır.

Piknik masaları vardır.Havası insana iyi gelir.Surların arka yakası görülür.

Neredeyse tepeye kadar çıkılabilir ancak surlardan tepeye ulaşılması zordur.

Tehlikelidir.Merdivenler en güvenli yer sayılabilir.

Eski Afyonlu’lar bilir.Gale’nin 7 adet kapısı vardır.Anlatılır:Kale Mahallesi’nde Gale’ye bitişik evlerden biri bir gecede boşaltılıp ev mühürlenmiştir.

Komşuları merak edip eve girip baktıklarında duvarın arkasında devasa bir kapı vardır.

Yarenler,Burmalı ve Gale çevresinde aynı şekilde 7 kapı…

O civarda doğup büyüyenler mutlaka duymuş ve görmüşlerdir.

Yaşlıların yalancısıyız: “Gale’nin içi boruya benzeyen boş mağara şeklindeymiş.

Kapısından kimi meraktan kimi define bulurum diye girenler olmuş.

Gazdan ve uğultudan ilerleyememişler.

Hayvan haşarat bile yaşamıyormuş.”

Afyon Kalesi’nin sönmüş bir volkan oluşu anlatılanların doğruluğunu kanıtlar niteliğindedir.

Gale Afyon Halkı için önemlidir.

Gale’nin ardı garardıysa yağmur yağar.

Gale depesi aydınlıksa hava kapalı dahi olsa güneş açar.

Kışın sabahları Gale’ye sis iner,adeta kaybolur.

Gale eteklerinin manevi bir atmosferi vardır.O civarda gezenlerin kalplerini garip bir güven ve huzur duygusu kaplar.

90’lardan önce Afyon Kalesi surları çok güzeldi.Tam Karahisardı.Surlar adına yakışır şekilde birazı füme çoğu yeri karaya çalan renkteydi.O zamanın İnkılap Tarihi öğretmeni belediye başkanı restore adı altında tamir ettirdi.Harabeler de dahil surları beyaz taşlarla yeniden ördürdü.Aslına uygun değil denildiğinde “Zamanla kararır” dedi.

Senin taşlar kararmadı,hocam!!!

Afyon Kalesi şehrin her yerinden görünür.

Sadece Harbiş’e varmadan Gale Görünmez de yoktur.

Afyon Merkez sınırlarına girer girmez gözün Gale’yi arar…

Gale’yi ardında bırakınca gözlerin dolar…

Gurbette yaşıyorsan eğer hasretinden Gale ile gucakleşesin gelir.

Afyon Kalesi’ne çıkan yedi sene şehirden gidemezmiş o hesap depesine inip çıkıp durasın gelir….

      Afyon resmi kurumlarının düzenlediği Afyon Kalesi’nin ve şehrimizin tanıtımı için çok önemli olan Kale Koşusunun her yıl yapılmasını diliyoruz.

  

Yorumlar (16)
Sevim 2 hafta önce
Afyon un özelliklerini geçmişini kültürünü özellikle yöresel şivesini Fatma hanım daha iyi anlatacak başka biri varmıdır bilemem ama Afyon un kültür elçisi olarak bir ödül
Erkin 2 hafta önce
Afyun un kültür ve tanıtım elçisi Fatma hanım sayesin bir çok yöresel sözleri deyimleride öğreniyoruz günün sözü Tüngülmen !
Ayxan 2 hafta önce
Afyon da eski komşuluklar devam ediyormu bilmiyorum ama bir çok yerde birlikte gezmeye eğlenmeye gitmeyi geçtik Bayramlaşma bile kalktı sokakta denk gelirse
Safiye 2 hafta önce
Her yazınızda şehrinizin özelliklerini geleneklerini güzel şivenizle anlatmanız çok güzel köylülerin Gereyser demesi ! bize yakın Şebinkarahisar ilçemizede köylüler Gereyser diyorlar
Aykut 2 hafta önce
Fatma hanımın yazılarını uzun zamandır zevkle okurum şivesi ayrı tatlı ve güzel bazı sözleri o cümleyi bir kaç defa okuduktan sonra anlıyoruz ulasal alanda yayım yapan gazetelerde yazsa en çok okunan köşelerinden biri olabilir elinize sağlık siz yazın biz okuyalım
Turan 2 hafta önce
Andım ahdım evlenecek vahdım ,ahdım ahdım iş arayacak vahdım sabah sabah iyi geldi çok güldüm eline sağlık Fatma teşekkür ederim
Berkay 2 hafta önce
Ahdım ahdım benimde evlenecek vahdım ! Afyon Türk tarihine damgasını vurmuş en önemli bir kaç şehrimizden biri ben Emirdağnı da Fadimeyi de merak etmeye başladım dumanlı başınıda bir gün gezmek görmek dileğiyle
Mehmet inkaya 2 hafta önce
Aklınıza dilinize, kaleminize sağlık.
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
Namaz Vakti 26 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Günün Karikatürü Tümü
banner136