banner16

banner15

banner153

03.04.2022, 14:01 250

BİR ARKEOLOG İLE MÜZE VE MÜZECİLİK ÜZERİNE SOHBET I.

Daha önceki yazılarımda, bir arkeolog dostumla sohbetlerimi bu köşede paylaşacağımdan bahsetmiştim. Kendisinden “Bir Arkeolog” kısaca “B.A” olarak bahsedeceğim dostumuzla yaptığımız sohbetin ilk kısmını paylaşıyorum. Çok keyif aldım ve güzel konular düşündürdü, güzel kapılar açtı. Bir an önce müzemiz tamamlansın biz de gidip görelim istiyorum.

Soru: Hoş geldin. Sohbetimize başlayalım. Müze nedir?

B.A: Kişiden kişiye müze tanımı değişir. Bir akademisyen farklı bir yanıt verir, başka biri farklı yanıtlar. Müze; müzeci gözüyle baktığımda, bir okuldur. Sosyal medyada ya da internet arama motorlarında kelime olarak yazdığımızda, eski eserlerin saklanması ve depolama alanıdır diye bir ibare çıkar. Bu tamamen kurumsal bir tanımdır. Müze olgusu, aslında kurumsallığa indirgenecek bir olgu değildir. Müzeler birer okuldur. Neden okul diyorum? Okul nedir bir eğitim yuvasıdır. Nasıl ki üniversitelere gidip eğitim alıyorsak müzecilikte de öyledir. Bir eser geldiğinde onun kazı alanının temizlenip hazırlanması ve bilimsel yayınının yapılması, bu eğitimlerin verilmesi bir süreçtir. O yüzden bahsettiğim süreciyle beraber okul gibi düşünmek lazım müze ve müzecilik kavramlarını. Bu süreci aktarabilmekte önemli. 

Soru: Sürecin aktarılmasından bahsettin. Okullarda bilgilerin, deneyimlerin aktarılması gibi.

B.A: Bir eser müzeye getirildiğinde biz süreci görev olarak başlatıyoruz ama bu eserin temizliği, eserle ilgili bilgilerin araştırılması, örneğin eserin ne için yapıldığı gibi, bir yazıtsa tercümesi yapılmışsa kimin adına, kim tarafından yapıldığı bilgilerine ulaşılması ve bu bilgilerin belirtilmesi bu sürecin kapsamındadır ve okul olarak adlandırmama dayanak oluşturan nokta budur. 

Soru: Peki, biz bu bahsettiğin okul sürecini yani keşif, meydana çıkarma, bilgi edinme ve tüm bu süreci aktarma meselesini başarabiliyor muyuz? Bizde kişisel ilgiyle, müze etkinliklerinden haberdar olunuyor diye düşünüyorum. Genel anlamda bakalım; Türkiye’de müzelerin önemi, müzelerdeki eserlerin önemi biz vatandaşlara aktarılıyor mu?

BİR DÖNEM MÜZECİLİK ANLAYIŞI SIRDI BİZDE…

B.A: Son dönem interaktif müzecilikte bu durum artık öne çıkmaya başladı. Bir dönem müzecilik anlayışı sırdı bizde, pek açıklanmazdı süreç. Avrupa müzecilik anlayışında bizden önde. Fakat biz de yeni yapılan son dönem müzelerle beraber Avrupai müzeciliğe yavaş yavaş geçmeye başladık. Müzelerdeki görseller, interaktif betimlemeler. bizde bunların hepsini vermeye çalışıyoruz. Bir eser sadece sergilendiğinde değil, hikâyesiyle beraber sergilendiğinde anlam kazanıyor. Yapım tarihi, malzemesi, amacı, kim için kime yapıldığı soruları, eserle beraber belirtildiğinde hikâye ortaya çıkar, keşif, merak duyguları beslenir. 

Soru: Evet, ben de bunu sormak istiyordum; müzelerimiz merak uyandırıyor mu? 

MESELE GEÇMİŞ YAŞANTILARIN HAFIZASINI İLERİYE TAŞIMAKTIR

B.A: Bu soruyu şöyle cevaplayayım: Müzeler geçmişteki yaşantıların hafızasını taşıyan eserlerin organizasyonu ile oluşturulur. Şöyle düşünelim; burada bu organizasyonu sağlayan bir mekanizma var, o mekanizma nedir devlet ve kurumlardır. Burada mekanizmalar müzeler ile ilgili kurumlardır ve burada mesele geçmiş yaşantıların hafızasını ileriye taşımaktır. Okul mantığında. Örneğin binlerce yıl önce taşlar nasıl kaldırılmışta o yapılar yapılmış, ya da binlerce yıl önce nasıl bir işçilikle vazolar, takılar yapılmış? Aslında yapım yöntemleri aynı ya da benzer ama tamamen insan gücüne dayalı iken, günümüze kadar olan süreçte kullanılan araçlar gelişmiş ve insan gücü azalmış makine kullanımı artmış. İşte geçmiş yaşantıların hafızasını; mekanizmalar olan kurumlar ve devlet düzeyinde ileriye taşımaktan kastım bu. Biz bunu; görsellerle, canlandırmalarla, mekân yerleştirmeyle, şimdinin imkânlarıyla bugünün insanlarına aktarıyoruz. Önce nasılmış, şimdi nasıl? Geçmiş yaşantıların hafızasıyla günümüz bilinci arasındaki köprü oluyor müzeler. Artık bizde de değişen anlayış nedeniyle müzeler ve müzecilik anlayışı da değişiyor. Bu değişimin etkilerini müzelerimizde görüyoruz. İnsanlarımız müzeleri, müzelerdeki eserleri merak etmeye başladı. 

Soru: Peki, seninle konuşmalarımızda bunu söylüyorsun, bir de şimdi anlatmak gerekirse Afyon Müzesi neden önemli?

KÜLTÜREL DOKUYU KORUMALIYIZ

B.A: Genelden özele doğru gidersek müzelerde, sadece Afyon olarak düşünmeyelim; neden dünya genelinde müzelerin ziyaretçisi çok fazla? Çünkü Avrupa ve Amerika’da Asya’da, Rusya mesela; insanlar müzelerin olduğu bölgelerdeki dokuyu bozmuyorlar, bu benim görüşüm. Az önce bahsettiğimiz geçmiş yaşantıların hafızasını ileriye taşıyabildikleri için müzeler sık ziyaret ediliyor. Bizde de örnek verecek olursak Gaziantep müzesi son dönem Avrupai müzecilik anlayışına sahip müzelerdendir. Müze yapılıyor güzel, müzedeki eserin hikâyesini birebir vermeye çalışıyorlar güzel, şehirdeki dokuyu korumaya çalışıyorlar o daha da güzel. Şöyle söyleyeyim sana; Gaziantep’i hepimiz yemekleriyle biliriz. Oraya gastronomi evi yapmak yemek kültürünü geliştirmektir ama oradaki dokuyu bozarsan gastronomi evinin hiçbir anlamı kalmaz. O sokaktaki kebapçılar, yemek satanlar, bunlar oraya o konuyla ilgili değer katan dokuyu, kültürel dokuyu oluşturur, o dokuyu korumak lazım. Afyon için de aynı şeyler geçerli. Gastronomi şehri seçildik çok güzel tamam ama Afyon’daki o yemek kültürünü, gezek kültürünü korumak, kültürel dokuyu da korumak gerekir bunu yaparken. Afyon tarihi, kültürel, mimari dokusuyla çok zengin bir yapıya sahip. Afyon ve çevresinde çok ve çeşitli tarihi eserlerle karşılaşıyoruz. Bahsettiğimiz doku zenginliği Afyon’da çok fazla olduğu için Afyon müzesi de önemli. Pek çok kültürün bulunduğu bir yer. Bu eserler müzede sunulacağı zaman kültürel ve tarihi dokunun zaten korunuyor olması lazım ki insanlar bağ kurabilsinler. Bu bakımdan, az önce bahsettiğimiz geçmiş yaşantıların hafızasının ileriye taşınması noktasında Afyon kilit konumda. Afyon’da müzenin müzeciliğin çok iyi değerlendirilmesi ve sunulması bu nedenle çok önemli.

Soru: Bu noktada seninle daha önce konuştuğumuz kültürel miras, soyut miras kavramlarına giriyoruz.

GELİŞMİŞ ÜLKELERDE İLKOKULDAN İTİBAREN TARİH VE MÜZE ETKİNLİKLERİ OLUR

B.A: Tabi, kültürel mirası, soyut mirası korumamız, eserleri koruduğumuz gibi bunları da korumamız lazım. Bütüncül bir bakışla ele almak lazım, hepsi birbirini besler çünkü. Örneğin tarihi yapı restorasyonlarında titiz davranmak lazım. Az önce bahsettiğim gibi somut miras, soyut miras noktasında tüm bu kavramlar birbirini besler. Müzecilik, tarihsel doku, kültürel doku kavramlarının birlikte işlenmesi lazım. Dünyaya baktığımızda gelişmiş ülkelerde ilkokuldan itibaren tarih ve müze etkinlikleri mutlaka programlara konulur. Sanat etkinlikleri müzelerde yaparlar mesela. Neden? Çünkü bunları aktarabilirsek değer üreteceğiz. Çocuklarımız, gençlerimiz müzeleri gezdikleri zaman geçmişin yöntemlerinden haberdar olacaklar ve bugünlerine bu açıdan bakacaklar. Günümüz yaşantısını geçmişin ışığında daha iyi değerlendirecekler ve değer üretecekler. 

Soru: Peki, hiç bunları, bahsettiğimiz kavramları önemsemeyen, ilgilenmeyen birine müzelerin gezilmesi gerektiği nasıl anlatılmalı? Konuyla hiç ilgilenmeyen insanların ilgisi nasıl çekilebilir?

KİŞİLERE HİTAP EDECEK BİR ÜSLUP KULLANILMALI

Öncelikle görseller ve tanıtımlarla müzeleri; kişilerin, ilgi duymasa bile gezebileceği yerler listesine sokmak gerekiyor. Geldiklerinde de kişilere hitap edecek bir üslup kullanılmalı.  Eserleri tanıtırken kişilerin ilgisini çekecek noktalara değinmek önemli diye düşünüyorum. O eseri anlatırken bir yaşantı haline getirmek gerekir. Tarihi karakterleri olayları, günümüz insanına, hayatına katabileceği, ilgisini çekecek şekilde aktarmak önemli. Örneğin ben geldikleri zaman eserleri gösterip geçmem, kandilse mesela sorarım” Sizce bu kandil neyle aydınlatıyordu?” Gazyağı yok ki o dönemde. Ziyaretçinin o dönemi zihninde canlandırmasını isterim. O zaman merak uyanıyor, soruyorlar. Hayvan iç yağı deyince şaşırıyorlar, bunun da bir ticareti var dendiğinde insanların daha çok ilgisini çekiyor o dönemler.

Tarihle ilgili tarihi konuları her duyuşumuzda şaşırıyoruz bu bana ilginç geliyor. Demek ki hafızamızı tazelemek için daha çok konuşmamız gerekecek seninle. Çok teşekkür ediyorum ilk bölüm için, sohbetimize kaldığımız yerden devam edeceğiz.

Yorumlar (2)
Burçin Akoğlu 1 ay önce
Çok güzel bir anlatım ve aydınlatıcı bir röportaj olmuş. Tebrik ederim. Bugünden geçmişe bakmanın ve bunun zihinsel bir gelişim meselesi olmasının toplumsal önemi büyük. Şehir dokusu ile yerel kültürün bir mekanizma olması ve müzenin bunun bir parçası olması konusu da çok aydınlatıcı bir şekilde ifade edilmiş ve bende yeni düşünceler uyandırdı.
Müzeciliğin geleceği ve geçmişi şimdide birleştirdiğine inanıyorum. İlerleyen serilerde bu konuya da değinirseniz çok mutlu olurum.
Başak Nakilcioğlu 1 ay önce
Ben teşekkür ederim ilginize. Önerinizi dikkate alacağız. Yorumlarınız çok değerli.
Namaz Vakti 16 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 36 52
10. Kasımpaşa 37 50
11. Hatayspor 37 50
12. Sivasspor 36 48
13. Galatasaray 36 48
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 36 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 36 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Crystal Palace 36 45
13. Aston Villa 36 44
14. Newcastle 36 43
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
banner136